ရေတွင်းရေထဲက သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် ဖယ်ရှားနည်း

မြန်မာနိုင်ငံ ကျေးလက်ဒေသများတွင် အိမ်ထောင်စုအများအပြားသည် သောက်သုံးရေအတွက် ရေတွင်းကိုသာ မှီခိုနေရပါသည်။ သို့သော် ရေတွင်းရေတွင် သံဓာတ် (Iron) နှင့် မဂ္ဂနီစ် (Manganese) ပါဝင်မှုများပြားပါက ရေသည် နီညိုရောင်အဆင်းထွက်လာပြီး သတ္တုနံ့ရလာတတ်ပါသည်။ အိမ်သုံးပစ္စည်းများပေါ်တွင် ဝါညိုရောင်အစွန်းအထင်းများ ထင်ကျန်ခြင်း၊ အဝတ်လျှော်ရာတွင် အရောင်ပြောင်းခြင်း စသည့်ပြဿနာများလည်း ကြုံတွေ့ရတတ်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရေတွင်းရေထဲက သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်ကို ဖယ်ရှားရန် နည်းလမ်းများကို အသေးစိတ် ရှင်းပြထားပါသည်။

သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် ဘယ်ကရောက်လာသလဲ

မြေအောက်ရေသည် ကျောက်လွှာများနှင့် မြေသားများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းစဉ် သဘာဝအလျောက် သတ္တုဓာတ်များကို ပျော်ဝင်စေပါသည်။ သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်သည် မြေဆီလွှာနှင့် ကျောက်လွှာများတွင် ပေါများစွာရှိသော သတ္တုများဖြစ်ပြီး ရေတွင်းတိမ်လေလေ ထိုသတ္တုဓာတ်များ ပါဝင်နိုင်ခြေ များလေလေဖြစ်ပါသည်။ ရေထဲတွင် အောက်ဆီဂျင်နည်းပါးသော (anaerobic) အခြေအနေတွင် သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်တို့သည် ပျော်ဝင်နေသော (dissolved) အခြေအနေဖြင့် တည်ရှိပြီး လေနှင့်ထိတွေ့သည့်အခါမှသာ ဓာတ်တိုးကာ အရောင်ပြောင်းလာပါသည်။

သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် များပြားခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများ

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ သောက်သုံးရေလမ်းညွှန်ချက်အရ သံဓာတ်သည် ၀.၃ mg/L အောက်၊ မဂ္ဂနီစ်သည် ၀.၄ mg/L အောက်တွင် ရှိသင့်ပါသည်။ ဤပမာဏထက် ကျော်လွန်ပါက ကျန်းမာရေးအတွက် ရေရှည်စိုးရိမ်စရာဖြစ်လာနိုင်ပြီး အနည်းဆုံးအားဖြင့် ရေ၏အရသာနှင့် အသွင်အပြင်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။

သံဓာတ်များသောရေကို သောက်သုံးပါက ရေရှည်တွင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲ သံဓာတ်စုပုံလာနိုင်ပြီး မဂ္ဂနီစ်များသောရေကို ကလေးငယ်များနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ သောက်သုံးပါက အာရုံကြောစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု သုတေသနများက ဖော်ပြထားပါသည်။ ထို့အပြင် သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်တို့သည် ရေပိုက်များနှင့် ရေတိုင်ကီများအတွင်း အစွန်းအထင်းများ ဖြစ်စေပြီး ရေပိုက်များကို ပိတ်ဆို့စေကာ ရေစုပ်စက်များ၏ သက်တမ်းကို လျော့နည်းစေပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေတွင်းရေ သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် အခြေအနေ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေတွင်းရေများတွင် သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် ပါဝင်မှုသည် ဒေသအလိုက် သိသိသာသာ ကွဲပြားပါသည်။ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ကျုံးချုံမြို့နယ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှု (IOP Conference Series, 2020) အရ စစ်ဆေးခဲ့သော ရေတွင်း ၉၆ တွင်းအနက် ၆၇.၇% သည် သံဓာတ် ၀.၃ ppm ထက်ကျော်လွန်နေပြီး ၇၄% သည် မဂ္ဂနီစ် ၀.၄ ppm ထက် ကျော်လွန်နေကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။

မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရေတွင်း ၁၂၀ ကို စစ်ဆေးခဲ့သော လေ့လာမှု (IOP Conference Series, 2020) တွင်လည်း မြို့နယ်အားလုံးနီးပါးတွင် သံဓာတ်ပမာဏသည် WHO သတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်နေပြီး မြို့နယ် ၃ ခုတွင် မဂ္ဂနီစ် ပမာဏကျော်လွန်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါသည်။ မြင်းခြံမြို့နယ်ကို လေ့လာခဲ့သော သုတေသန (Science of the Total Environment, 2015) အရလည်း ရေတွင်းအများစုတွင် အာဆင်းနစ်၊ မဂ္ဂနီစ်၊ ဖလိုရိုက်၊ သံဓာတ်နှင့် ယူရေနီယမ်တို့သည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များထက် ကျော်လွန်နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

ထို့ကြောင့် ရေတွင်းရေကို သောက်သုံးနေသော မိသားစုများအနေဖြင့် သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် ပါဝင်မှုကို သတိထားသင့်ပြီး သင့်လျော်သော ဖယ်ရှားနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။

သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် ဖယ်ရှားနည်းများ

သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်ကို ဖယ်ရှားရန် နည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်။ အိမ်သုံးအတွက် သင့်လျော်သော အဓိကနည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။

ပျော်ဝင်နေသော သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်ကို လုံးဝဖယ်ရှားလိုပါက Reverse Osmosis (RO) နည်းပညာသည် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်ပါသည်။ RO အမြှေးပါးသည် ၀.၀၀၀၁ မိုက်ခရိုမီတာခန့် သေးငယ်သော အပေါက်များရှိပြီး ပျော်ဝင်နေသော သံဓာတ်၊ မဂ္ဂနီစ်၊ အာဆင်းနစ်နှင့် ဆားဓာတ်များကိုပင် ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပါသည်။ RO နှင့် UF ၏ ကွာခြားချက်ကို RO နှင့် UF ရေသန့်စက် နှိုင်းယှဉ်ချက် ဆောင်းပါးတွင် အသေးစိတ် လေ့လာနိုင်ပါသည်။

အိမ်သုံးရေသန့်စက် ရွေးချယ်နည်း

သင့်ရေတွင်းရေ၏ သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ် ပါဝင်မှုပမာဏပေါ်မူတည်၍ ရေသန့်စက်ကို ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။ ရေကို ဦးစွာ စစ်ဆေးကြည့်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ရေတွင် သံချေးအမှုန်များသာ ပါဝင်ပါက အနည်ထိုင်စစ်ထုတ်စက် (sediment filter) ဖြင့် လုံလောက်နိုင်ပါသည်။ အိမ်သုံးအနည်ထိုင်စစ်ထုတ်စနစ်အကြောင်းကို အိမ်သုံး အနည်ထိုင်စစ်ထုတ်စနစ် ဆောင်းပါးတွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

သို့သော် ရေတွင်း၏ သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်သည် ပျော်ဝင်နေသော အခြေအနေဖြစ်ပါက RO ရေသန့်စက်သည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။ သံဓာတ်နှင့် မဂ္ဂနီစ်ကို ဖယ်ရှားနိုင်သည့် ရေသန့်စက်တွင် အနည်ထိုင်စစ်ထုတ်ဘူး၊ ကာဗွန်စစ်ထုတ်ဘူးနှင့် RO အမြှေးပါးတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သင့်ပါသည်။ ထို့အပြင် ရေတွင်းရေတွင် ဘက်တီးရီးယားပါဝင်နိုင်သောကြောင့် ရေတွင်းရေမှ ဘက်တီးရီးယားဖယ်ရှားနည်း ကိုလည်း လေ့လာထားသင့်ပါသည်။

ONEMI ၏ ဖြေရှင်းနည်း

ONEMI သည် တရုတ်နိုင်ငံ ဂွမ်ဒေါင်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ရေသန့်စက်ထုတ်လုပ်သူဖြစ်ပြီး မြေအောက်ရေ၏ သံဓာတ်၊ မဂ္ဂနီစ်နှင့် အာဆင်းနစ်ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် အိမ်သုံး RO စနစ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ စနစ်များတွင် အနည်ထိုင်စစ်ထုတ်ဘူး၊ ကာဗွန်စစ်ထုတ်ဘူးနှင့် RO အမြှေးပါးတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ပြီး ပျော်ဝင်နေသော သတ္တုဓာတ်များကို ထိရောက်စွာ ဖယ်ရှားပေးပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်စနစ်မှာ ၂၃၀V / ၅၀Hz ဖြစ်ပြီး ONEMI ၏ RO စနစ်များသည် CE အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (စက်တစ်ခုလုံးအတွက်) ရရှိထားပြီး စစ်ထုတ်ဘူးများမှာ NSF အသိအမှတ်ပြုရရှိထားပါသည်။ ရေသန့်စက်၏ ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် စစ်ထုတ်ဘူးလဲလှယ်မှုသည် ရေရှည်သောက်သုံးရေအရည်အသွေးအတွက် အရေးကြီးပြီး ရေသန့်စက်ထိန်းသိမ်းနည်း ကို ဖတ်ရှုထားရန် အကြံပြုပါသည်။ မြန်မာ့ရေအရည်အသွေးနှင့် ရေသန့်စက်ရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ အပြည့်အစုံကို မြန်မာ့ရေသန့်စက်လမ်းညွှန် တွင် လေ့လာနိုင်ပါသည်။