ကြွေထည်ရေစစ်စနစ်၏ ရေအရည်အသွေးတိုင်းတာချက်များနှင့် သန့်ရှင်းရေးလမ်းညွှန်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေအောက်ရေနှင့် ဂျိုးဖြူရေပေးဝေရေးစနစ်များတွင် ပျော်ဝင်နေသော အနည်အနှစ်နှုန်းထား (Total Suspended Solids – TSS) သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်လီတာလျှင် ၅၀ မီလီဂရမ်မှ ၁၈၀ မီလီဂရမ် (50 – 180 mg/L) အထိ ရှိနေတတ်ပြီး မိုးရာသီကာလများတွင် ၃၂၀ မီလီဂရမ် (320 mg/L) အထိ မြင့်တက်သွားလေ့ရှိသည်။ ထိုပမာဏသည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ သတ်မှတ်စံနှုန်းထက် ၆ ဆခန့် ပိုမိုများပြားနေခြင်းဖြစ်သည်။ ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော မျက်စိဖြင့်မမြင်နိုင်သည့် အမှုန်အမွှားများနှင့် ရောဂါပိုးမွှားများကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် နည်းပညာအမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ၀.၂ မိုက်ခရွန် (0.2 Micron) သာရှိသော အပေါက်ငယ်လေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကြွေထည်ရေစစ် (Ceramic Filter) နည်းပညာသည် လက်တွေ့အကျဆုံးနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်အမြင့်မားဆုံး ဖြေရှင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

၁။ ရေထုညစ်ညမ်းမှုပြဿနာနှင့် မြန်မာ့ရေအရည်အသွေး လက်ရှိအခြေအနေ

ရန်ကုန်မြို့ရှိ စည်ပင်သာယာရေပေးဝေရေးနယ်မြေအချို့နှင့် မန္တလေးမြို့၏ မြေအောက်ရေတွင်းများမှ ရရှိသော ရေနမူနာပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ချက်များအရ ရေထုအတွင်း ကောလီဖောင်ဘက်တီးရီးယား (Coliform Bacteria) ပါဝင်မှုနှုန်းသည် ရေ ၁၀၀ မီလီလီတာတွင် အနည်းဆုံး ၈ စီအက်ဖ်ယူ (8 CFU/100ml) မှ အများဆုံး ၂၄၀ စီအက်ဖ်ယူ (240 CFU/100ml) အထိ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းသည် သောက်သုံးရေအတွက် သုည (0 CFU/100ml) ဖြစ်ရမည်ဟူသော မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားသောက်သုံးရေအရည်အသွေးစံချိန်စံညွှန်း (MNDWQS) ကို ပြင်းထန်စွာ ကျော်လွန်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ရေပိုက်လိုင်းဟောင်းများ၏ ဆွေးမြည့်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သံချေးအမှုန်အမွှားများနှင့် မြေဆီလွှာမှ စိမ့်ဝင်လာသော ရွှံ့စေးမှုန်များသည်လည်း ရေစစ်စနစ်များကို လျင်မြန်စွာ ပိတ်ဆို့စေသည့် အဓိကတရားခံများ ဖြစ်ကြသည်။

ရန်ကုန်မြို့ လှိုင်သာယာနှင့် ရွှေပြည်သာစက်မှုဇုန်ဝန်းကျင်ရှိ အဝီစိတွင်းရေများတွင် သံဓာတ် (Iron) ပါဝင်မှုနှုန်းသည် ၃.၅ မီလီဂရမ်/လီတာ (3.5 mg/L) အထိ ရှိနေပြီး ခွင့်ပြုစံနှုန်း ၀.၃ မီလီဂရမ်/လီတာ ထက် ၁၁ ဆကျော် ပိုမိုများပြားနေသည်။

ONEMI အမှတ်တံဆိပ်၏ သုတေသနအချက်အလက်များအရ သံဓာတ်နှင့် ရွှံ့စေးများပြားသော ရေကို တိုက်ရိုက်သောက်သုံးခြင်း သို့မဟုတ် သာမန်ကာဗွန်ရေစစ်များဖြင့်သာ စစ်ထုတ်ခြင်းသည် ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ရေစစ်စနစ်တစ်ခုလုံးကို ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ကြွေထည်ရေစစ် (Ceramic Filter) ကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အနည်များကို အသေးစိတ်တားဆီးနိုင်သည့် စစ်ထုတ်မှုစနစ်သည် မြန်မာ့ရေအရည်အသွေးနှင့် အကိုက်ညီဆုံးသော နည်းပညာရပ်ဖြစ်လာသည်။

၂။ ကြွေထည်ရေစစ် (Ceramic Filter) ၏ အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ

ကြွေထည်ရေစစ်များသည် သဘာဝဒိုင်ယာတွမ်မြေစေး (Diatomaceous Earth) ကို အပူချိန် ၁,၀၀၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ထက်မကသော ဖိုများတွင် ဖုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ကြွေထည်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အလွန်သေးငယ်ပြီး ရှုပ်ထွေးလှသော ကွန်ရက်သဖွယ် အပေါက်ငယ်ပေါင်း သန်းပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤအပေါက်ငယ်များ၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစားသည် ၀.၂ မိုက်ခရွန် (0.2 Micron) မှ ၀.၉ မိုက်ခရွန် (0.9 Micron) အတွင်းသာ ရှိသည်။ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ လူ၏ဆံပင်တစ်ပင်သည် အချင်း ၇၀ မိုက်ခရွန်ခန့်ရှိပြီး ရောဂါဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားအများစုသည် ၀.၅ မိုက်ခရွန်ထက် ပိုမိုကြီးမားကြသည်။

ရေသည် ဤကြွေထည်နံရံကို ဖြတ်သန်းသွားရသည့်အခါ ၎င်း၏အကွေ့အကောက်များလှသော လမ်းကြောင်းများ (Tortuous Path) ကြောင့် ရေထဲတွင်ပါလာသော အစိုင်အခဲများနှင့် ပိုးမွှားများသည် ကြွေထည်၏ အပြင်ဘက်မျက်နှာပြင်တွင် တင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အဆင့်မြင့် ကြွေထည်ရေစစ်အချို့တွင် အတွင်းပိုင်း၌ သတ္တုဓာတ်ငွေ (Silver Ions) များကို ထည့်သွင်းပေါင်းစပ်ထားပြီး ၎င်းသည် ရေစစ်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဘက်တီးရီးယားများနှင့် မှိုများ ထပ်မံပေါက်ဖွားခြင်းကို ၁၀၀% တားဆီးပေးသည့်အပြင် ပိုးမွှားများကို ချက်ချင်းသေစေနိုင်သော စွမ်းရည်ရှိသည်။

၃။ စနစ်တကျ အသုံးပြုပုံနှင့် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်နည်းအဆင့်ဆင့်

ကြွေထည်ရေစစ်၏ သက်တမ်းကို အရှည်ကြာဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် ပထမဆုံးအသုံးပြုချိန်မှစ၍ စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ရန် လိုအပ်သည်။ အသစ်ဝယ်ယူထားသော ကြွေထည်ရေစစ်ကို တပ်ဆင်ပြီးနောက် ပထမဆုံးထွက်လာသော ရေ ၅ လီတာမှ ၁၀ လီတာခန့်ကို သောက်သုံးခြင်းမပြုဘဲ သွန်ပစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ်မှ ကျန်ရှိနေသော ကြွေမှုန့်များကို သန့်စင်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။

ရေစစ်ကို အသုံးပြုမှု ရက်ပေါင်း ၃၀ မှ ၄၅ ရက်ခန့် ရှိလာသောအခါ သို့မဟုတ် ရေထွက်နှုန်း ၅၀% ခန့် ကျဆင်းသွားသောအခါ သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပြီ ဖြစ်သည်။ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ရာတွင် အောက်ပါအဆင့်များကို တိကျစွာလိုက်နာရန် လိုအပ်သည် –

1. ဖြုတ်သိမ်းခြင်း – ရေဝင်ပိုက်ကို ပိတ်ပြီးနောက် ရေစစ်ဘူးကို ဂရုတစိုက်ဖွင့်ကာ ကြွေထည်ရေစစ်ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မြဲမြံစွာကိုင်၍ ဖြုတ်ယူပါ။
2. ဓာတုပစ္စည်း လုံးဝမသုံးရ – ရေစစ်ကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရာတွင် ဆပ်ပြာ၊ ပန်းကန်ဆေးရည် သို့မဟုတ် မည်သည့်ဓာတုပစ္စည်းကိုမျှ လုံးဝ (လုံးဝ) မသုံးရပါ။ ကြွေထည်၏ အပေါက်ငယ်များထဲသို့ ဆပ်ပြာရည်များ စိမ့်ဝင်သွားပါက နောက်ပိုင်းထွက်လာမည့် ရေများတွင် အနံ့နှင့် အရသာ ပျက်စီးစေနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
3. ပွတ်တိုက်သန့်စင်ခြင်း – ရေအေးစီးဆင်းနေသော ဘုံဘိုင်ခေါင်းအောက်တွင် ရေစစ်ကို ကိုင်ထားပြီး နူးညံ့သော သဲစက္ကူအချော (Sandpaper – Grade 300-400) သို့မဟုတ် ရေစစ်နှင့်အတူပါလာသော သန့်ရှင်းရေးစုတ်တံအမွေးနုဖြင့် အပြင်ဘက်မျက်နှာပြင်ကို အပေါ်မှအောက်သို့ ညင်သာစွာ ပွတ်တိုက်ပေးပါ။
4. အတိမ်အနက်စစ်ဆေးခြင်း – မျက်နှာပြင်ရှိ ဝါကျင်ကျင် သို့မဟုတ် ညိုမည်းနေသော အနည်အလွှာများ ကွာကျသွားပြီး မူလကြွေထည်၏ အဖြူရောင်မျက်နှာပြင် ပြန်လည်ပေါ်လာသည်အထိ တိုက်ပေးရမည်။ ပွတ်တိုက်တိုင်းတွင် ကြွေထည်အထူသည် မိုက်ခရွန်အနည်းငယ်မျှ ပါးသွားတတ်သည်။
5. ပြန်လည်တပ်ဆင်ခြင်း – သန့်စင်ပြီးသော ရေစစ်ကို ရေသန့်ဖြင့် တစ်ခေါက်ပြန်ဆေးပြီးနောက် မူလနေရာတွင် အံကျပြန်လည်တပ်ဆင်ပါ။ ရေစစ်အဝိုင်းရော်ဘာ (O-ring) များ နေရာတကျရှိမရှိ သေချာစွာ စစ်ဆေးပါ။

ဤနေရာတွင် သတိပြုရမည့် အချက်တစ်ခုရှိသည်။

ကြွေထည်ရေစစ်ကို မည်မျှပင် သန့်ရှင်းအောင် ဆေးကြောပါစေ၊ ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ခဲ (Lead)၊ အာဆင်းနစ် (Arsenic) ကဲ့သို့သော အဆိပ်သင့် လေးလံသော သတ္တုများကိုမူ ကြွေထည်သက်သက်ဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်စွမ်း မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ONEMI ရေစစ်စနစ်များတွင် ကြွေထည်ရေစစ်ကို ပထမအဆင့် အနည်နှင့် ပိုးမွှားစစ်ထုတ်မှုအဖြစ် အသုံးပြုပြီး အတွင်းပိုင်းတွင် Activated Carbon နှင့် Ion Exchange Resin အဆင့်များကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၄။ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် စွမ်းဆောင်ရည် နှိုင်းယှဉ်ချက်ဆန်းစစ်မှု

အိမ်သုံးရေစစ်စနစ်များတွင် အသုံးများသော PP Fiber (Polypropylene) ရေစစ်များနှင့် ကြွေထည်ရေစစ်တို့၏ ရေရှည်စီးပွားရေးတွက်ခြေကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာရန် လိုအပ်သည်။ PP ရေစစ်များသည် ကနဦးဝယ်ယူစရိတ် သက်သာသော်လည်း ပြန်လည်ဆေးကြော၍မရဘဲ ပိတ်ဆို့သွားပါက လွှင့်ပစ်ရုံသာရှိသည်။

သင်သိပါသလား။ ကြွေထည်ရေစစ်တစ်ခု၏ အထူသည် ပွတ်တိုက်ဆေးကြောမှု အကြိမ်ရေများလာပါက မူလအထူ၏ ၆၀% ခန့်အထိ လျော့နည်းသွားနိုင်ပြီး ထိုအခါမျိုးတွင် ရေစစ်မျက်နှာပြင်၌ မျက်စိဖြင့်မမြင်နိုင်သော အက်ကွဲကြောင်းငယ်များ ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပိုးမွှားများကို စစ်ထုတ်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းသွားတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် အသုံးပြုမှုသက်တမ်း ၁၈ လပြည့်လျှင် သို့မဟုတ် ရေစစ်၏အချင်းသည် သိသိသာသာ ပါးလွှာသွားလျှင် ရေစစ်အသစ်တစ်ခုနှင့် မဖြစ်မနေ လဲလှယ်ပေးရန် ONEMI ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များက တိုက်တွန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

အိမ်ထောင်စုတစ်စုတွင် တစ်နေ့လျှင် သောက်သုံးရေနှင့် ချက်ပြုတ်ရေ ပျမ်းမျှ ၂၀ လီတာ အသုံးပြုသည်ဟု တွက်ချက်ပါက ကြွေထည်ရေစစ်သည် တစ်နှစ်လျှင် ရေဂါလန်ပေါင်း ၁,၉၀၀ကျော် (၇,၃၀၀ လီတာ) ကို အလွယ်တကူ သန့်စင်ပေးနိုင်ပြီး ရေသန့်ဘူးဝယ်ယူရမည့် ကုန်ကျစရိတ်ကို ၉၀% ကျော်အထိ လျှော့ချပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။