ရန်ကုန်မြို့လယ်ကောင်ရှိ နာမည်ကြီးကွန်ဒိုတစ်ခုတွင် လွန်ခဲ့သောလက စမ်းသပ်စစ်ဆေးခဲ့သည့် ရေနမူနာရလဒ်သည် အိမ်ပိုင်ရှင်များစွာကို ထိတ်လန့်သွားစေခဲ့သည်။ စည်ပင်မှပေးဝေသော ရေဆိုးသန့်စင်စနစ်ကို ဖြတ်သန်းလာပြီးဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါရေထဲတွင် လူကိုဒုက္ခပေးနိုင်သည့် အနည်အနှစ်များနှင့် သတ္တုဓာတ်ပျော်ဝင်မှုနှုန်း (TDS) သည် သတ်မှတ်စံနှုန်းထက် သုံးဆခန့် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ဤအခြေအနေသည် ရန်ကုန်မြို့ပြလူနေမှုစနစ်တွင် ရေပိုက်လိုင်းမှလာသောရေကို ကျိုချက်ရုံမျှဖြင့် သောက်သုံးရန် မလုံလောက်တော့ကြောင်း ပြသနေသည့် လက်တွေ့ကျသော သက်သေတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
Executive Summary
- ရန်ကုန်မြို့၏ မြေအောက်ရေနှင့် စည်ပင်ရေပေးဝေရေးစနစ်တွင် သံဓာတ်၊ မန်းဂနိစ်၊ ရေကြမ်း (Hard Water) နှင့် ရောဂါပိုးမွှားများ ပါဝင်နေသဖြင့် RO, UF, NF နှင့် UV စနစ်များ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။
- RO ရေသန့်စနစ်သည် ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော အစိုင်အခဲများ (TDS)၊ လေးလံသော သတ္တုဓာတ်များနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများကို အထိရောက်ဆုံး ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည့် နည်းပညာဖြစ်သည်။
- မိမိတို့အိမ်ရှိ ရေအရည်အသွေးကို ဦးစွာစစ်ဆေးပြီးမှသာ သင့်လျော်သော ရေသန့်စင်နည်းပညာကို ရွေးချယ်တပ်ဆင်ခြင်းက ရေရှည်အတွက် စရိတ်စက အသက်သာဆုံး ဖြစ်စေမည်။
အပေါ်ယံသန့်ရှင်းမှုနောက်ကွယ်က ရန်ကုန်မြို့ပြရေထု၏ အမှန်တရား

ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ထိတွေ့နေရတဲ့ ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ ရေပေးဝေရေးစနစ်ဟာ ကန်ကြီးများမှတစ်ဆင့် ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် မြေအောက်ရေ (အဝီစိတွင်းရေ) အပေါ်တွင် အဓိကမှီခိုနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူအများစုက ရေကြည်လင်နေရင်ပဲ သောက်သုံးလို့ရပြီလို့ ထင်တတ်ကြပေမယ့် တကယ်တမ်း ဓာတ်ခွဲခန်းပို့ စစ်ဆေးကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ မျက်စိနဲ့မမြင်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေ အများကြီး ပုန်းကွယ်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ မြောက်ဥက္ကလာပနဲ့ သာကေတလို မြို့နယ်တွေမှာဆိုရင် မြေအောက်ရေထဲမှာ သံဓာတ်နဲ့ မန်းဂနိစ်ဓာတ်တွေ ပျော်ဝင်မှုနှုန်းဟာ သိသိသာသာကို မြင့်မားနေပါတယ်။
ရေထဲမှာ သံဓာတ်တွေ များနေတဲ့အခါ ရေကန်တွေ၊ ရေပိုက်တွေမှာ အဝါရောင် အနည်တွေထိုင်လာပြီး အဝတ်အထည်တွေ လျှော်ဖွတ်တဲ့အခါမှာလည်း အရောင်လွင့်ပြယ်ပျက်စီးစေပါတယ်။ အဆိုးရွားဆုံးကတော့ ကျောက်ကပ်နဲ့ အစာအိမ်လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေကို တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပွားစေနိုင်တာပါပဲ။
ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ စည်ပင်ရေပိုက်လိုင်းစနစ်ဟာလည်း ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ပိုက်လိုင်းပေါက်ပြဲမှုတွေကတစ်ဆင့် မြေအောက်က ရောဂါပိုးမွှားတွေ၊ အီးကိုလိုင် (E. coli) ဘက်တီးရီးယားတွေနဲ့ မိလ္လာမြေဆီလွှာထဲက အညစ်အကြေးတွေ ရောနှောဝင်ရောက်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ရေကို ဒီအတိုင်းကျိုချက်ရုံတင်မကဘဲ စနစ်တကျ သန့်စင်ပေးနိုင်မယ့် ရေသန့်စက်နည်းပညာတွေ လိုအပ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်မီလူနေမှုပုံစံကို ဦးဆောင်နေတဲ့ ONEMI လို ရေသန့်စင်မှုဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်တွေဟာ မြန်မာ့ရေအရည်အသွေးနဲ့ ကိုက်ညီမယ့် နည်းပညာမြင့် filter တွေကို အထူးအလေးထား ထုတ်လုပ်လာကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။
နည်းပညာအမျိုးမျိုး၏ လုပ်ဆောင်ပုံနှင့် ရေအရည်အသွေး ကွာခြားချက်များ
ဈေးကွက်ထဲမှာ ရေသန့်စင်စက်တွေ အများကြီးရှိတဲ့အထဲက ဘယ်နည်းပညာက ကိုယ့်အိမ်အတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်မလဲဆိုတာ ခွဲခြားသိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် RO (Reverse Osmosis)၊ UF (Ultrafiltration)၊ NF (Nanofiltration) နဲ့ UV (Ultraviolet) ဆိုပြီး နည်းပညာ ၄ မျိုး ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိပါတယ်။
| နည်းပညာအမျိုးအစား | ဖယ်ရှားပေးနိုင်သော အမှုန်အရွယ်အစား | အဓိက ဖယ်ရှားပေးသည့်အရာများ | သင့်တော်သည့် ရေအမျိုးအစား |
|---|---|---|---|
| RO (Reverse Osmosis) | ၀.၀၀၀၁ မိုက်ခရွန် | ပျော်ဝင်အစိုင်အခဲ (TDS)၊ လေးလံသော သတ္တုများ၊ ပိုးမွှားများ | မြေအောက်ရေ၊ ရေကြမ်း၊ TDS မြင့်မားသောရေ |
| NF (Nanofiltration) | ၀.၀၀၁ မိုက်ခရွန် | ရေမာဓာတ်၊ ဗိုင်းရပ်စ်များ၊ အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများ | အသင့်အတင့် မာသောရေ၊ စည်ပင်ရေ |
| UF (Ultrafiltration) | ၀.၀၁ မိုက်ခရွန် | ဘက်တီးရီးယား၊ ဖုန်မှုန့်၊ ရွှံ့ညွန် (သတ္တုဓာတ်များ ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်) | စည်ပင်ရေ၊ TDS နည်းသောရေ |
| UV (Ultraviolet) | ဖယ်ရှားခြင်းမရှိ (သတ်ဖြတ်ရုံသာ) | ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ဘက်တီးရီးယားများ၏ DNA ကို ဖျက်ဆီးခြင်း | အနည်ကင်းစင်ပြီး ပိုးသတ်ရန်သာ လိုအပ်သောရေ |
အိမ်သုံးရေသန့်စက် ဝယ်ယူတော့မယ်ဆိုရင် ဒီနည်းပညာတွေရဲ့ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်တွေကို သေချာနှိုင်းယှဉ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် RO စနစ်ဟာ ရေထဲမှာပါတဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေကို အကုန်စင်အောင် စစ်ထုတ်ပေးနိုင်ပေမယ့် ရေအချို့ကို စွန့်ပစ်ရေအဖြစ် လေလွင့်စေတဲ့ အားနည်းချက် ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရန်ကုန်မြို့လို မြေအောက်ရေ သုံးစွဲမှုများတဲ့ ဒေသတွေအတွက်တော့ RO စနစ်ဟာ ဘေးကင်းစိတ်အချရဆုံး ရွေးချယ်မှု ဖြစ်နေဆဲပါပဲ။
အိမ်သုံးရေသန့်စက် ရွေးချယ်ရာတွင် လူအများစု မှားယွင်းတတ်ကြသည့် အချက်များ
ရေသန့်စက်ဝယ်ရင် ဈေးအကြီးဆုံးစက်က အကောင်းဆုံးပဲလို့ ထင်နေကြပါသလား။
တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ ဒါဟာ လုံးဝလွဲမှားနေတဲ့ အယူအဆတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အချို့သော နာမည်ကြီး တန်ဖိုးကြီး အမှတ်တံဆိပ်တွေဟာ ရေထဲမှာ ပျော်ဝင်နေတဲ့ သံဓာတ်နဲ့ ထုံးဓာတ်တွေကို အနည်ဖျက်စစ်ထုတ်ပေးနိုင်တဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် အားနည်းတတ်ကြပြီး သာမန် နိုင်ငံခြားရေအရည်အသွေး စံနှုန်းတွေအတိုင်းသာ ထုတ်လုပ်ထားတာ ကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိအိမ်က ရေအရည်အသွေးဟာ TDS ၁၀၀ အောက်ပဲ ရှိတယ်ဆိုရင် UF စနစ်နဲ့တင် လုံလောက်နေပြီဖြစ်လို့ ငွေကုန်ကြေးကျများတဲ့ RO စနစ်ကို သုံးဖို့ မလိုပါဘူး။
နောက်ထပ် သတိထားရမယ့်အချက်ကတော့ Filter လဲလှယ်ရမယ့် သက်တမ်းနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်ပါတယ်။ ရေသန့်စက် ဝယ်ယူစဉ်က ဈေးနှုန်းသက်သာသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အပိုပစ္စည်းနှင့် Filter လဲလှယ်ခ ကြီးမားလွန်းပါက ရေရှည်တွင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ONEMI အိမ်သုံးရေသန့်စက်များသည် စားသုံးသူများအတွက် ရေရှည် Filter လဲလှယ်မှုစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် အလွယ်တကူ ကိုယ်တိုင်လဲလှယ်နိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းကြောင့် လူကြိုက်များလာခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်မီး မမှန်မကန်ဖြစ်မှု အခြေအနေကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါမည်။ မီးမလာသည့်အချိန်တွင်ပါ သောက်သုံးရေ ပြတ်လပ်မှုမရှိစေရန်အတွက် ရေသိုလှောင်ကန်ပါရှိသော သို့မဟုတ် မီးမလိုဘဲ အလုပ်လုပ်နိုင်သော ရေသန့်စက်စနစ်များကို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
ရန်ကုန်မြို့ပြနေအိမ်များအတွက် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းနည်းများ
အိမ်တစ်အိမ်မှာ သန့်ရှင်းပြီး ဘေးကင်းတဲ့ သောက်သုံးရေ ရရှိဖို့အတွက် ရေသန့်စက်တစ်လုံး ရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အိမ်ရဲ့ အဓိက ရေလှောင်ကန်ကြီးတွေကို ပုံမှန်ဆေးကြောသန့်စင်ပေးဖို့ လိုအပ်သလို၊ ရေတင်ပိုက်လိုင်းတွေရဲ့ ကြံ့ခိုင်မှုကိုလည်း စစ်ဆေးရပါမယ်။ ရေတွင်းရေ သုံးစွဲတဲ့ အိမ်တွေမှာဆိုရင်တော့ ရေသန့်စက်ထဲမရောက်ခင် သဲထုတ်စစ်ကန် (Sand Filter) သို့မဟုတ် ကာဗွန် filter အကြမ်းတစ်ခုကို အရင်ဖြတ်သန်းစေခြင်းဖြင့် ရေသန့်စက်ရဲ့ သက်တမ်းကို နှစ်ဆခန့် ပိုမိုရှည်ကြာစေနိုင်ပါတယ်။
ဈေးကွက်အတွင်းရှိ နည်းပညာမြှင့်တင်မှုများအရ ONEMI ကဲ့သို့သော ရေသန့်စင်စနစ်များသည် အိမ်တွင်းသုံး သောက်ရေအတွက်သာမက တစ်အိမ်လုံးသုံး ရေပေးဝေရေးစနစ် (Whole-house water filtration) အထိပါ ကျယ်ပြန့်စွာ ဝန်ဆောင်မှုပေးလာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
အနှစ်ချုပ်ရမည်ဆိုလျှင် ရန်ကုန်မြို့၏ ရေထုညစ်ညမ်းမှုပြဿနာသည် အချိန်တိုအတွင်း ပျောက်ကွယ်သွားမည့်အရာ မဟုတ်ပေ။ မိမိမိသားစု၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လူနေမှုဘဝ မြင့်မားစေရန်အတွက် ခေတ်မီပြီး အရည်အသွေးစိတ်ချရသော ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းသည် ယနေ့ခေတ်တွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာပါတော့သည်။