မြေအောက်တွင်းရေ သုံးစွဲသူတိုင်း သိထားရမည့် အဆိပ်အတောက်အန္တရာယ်နှင့် ရေစစ်ဆေးနည်းလမ်းများ

ပြီးခဲ့သည့်လက ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့နယ်အနီးရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာသို့ ကျွန်တော်တို့ ကွင်းဆင်းလေ့လာရေးခရီး သွားခဲ့ကြသည်။ ထိုရွာရှိ အိမ်ထောင်စုအများစုသည် ရိုးရာလက်တူးတွင်းနှင့် အဝီစိတွင်းရေကိုသာ တစ်နေ့တာ သောက်သုံးရေနှင့် အိမ်သုံးရေအဖြစ် အဓိကအားထားနေရသည်။ အိမ်ရှင်မတစ်ဦးဖြစ်သူ မသီတာက ၎င်းတို့ခပ်ယူထားသည့် ရေကြည်ကြည်တောက်တောက် ရေပုံးကို ဂုဏ်ယူစွာပြသရင်း “ကျွန်မတို့တွင်းရေက ကြည်တောက်နေတာပဲ၊ ဘာအနံ့မှလည်းမရှိဘူး၊ သောက်ရတာလည်း ချိုတယ်” ဟု ပြောပြသည်။ သို့သော် ထိုရေကို ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ပို့ဆောင်စစ်ဆေးကြည့်သည့်အခါ ထွက်ပေါ်လာသော ရလဒ်က မသီတာတို့ မိသားစုတစ်စုလုံးကို ထိတ်လန့်သွားစေခဲ့သည်။ သာမန်မျက်စိဖြင့် ကြည့်လျှင် အလွန်ကြည်လင်ပြီး သောက်သုံးရန် စိတ်ချရသည်ဟု ထင်ရသော ထိုရေထဲတွင် လူကိုတဖြည်းဖြည်း ချုန်းချုန်းကျစေမည့် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော အာဆင်းနစ် (Arsenic) ဓာတ်များ သတ်မှတ်ပမာဏထက် အဆမတန် မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဒါက မြန်မာ့ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် နေ့စဉ်ကြုံတွေ့နေရသည့် လက်တွေ့အခြေအနေ ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့မြေအောက်ရေထဲက တိတ်တဆိတ်လူသတ်သမားများ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေအောက်ရေအရင်းအမြစ်သည် ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဘူမိဗေဒဖွဲ့စည်းပုံ မတူညီကြပေ။ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသများရှိ အဝီစိတွင်းရေများတွင် အာဆင်းနစ် (Arsenic) နှင့် သံဓာတ် (Iron) မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေတတ်ပြီး၊ အလယ်ပိုင်းမိုးနည်းရေရှားဒေသများတွင်မူ ထုံးဓာတ် (Calcium Carbonate) နှင့် ဖလိုရိုက် (Fluoride) ဓာတ်များ အလွန်အမင်း များပြားနေတတ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ သောက်သုံးရေတွင် အာဆင်းနစ်ပါဝင်မှုနှုန်းသည် တစ်လီတာလျှင် ၀.၀၁ မီလီဂရမ် (10 ppb) ထက်မကျော်ရသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ အချို့သော ရေတွင်းများတွင် ဤပမာဏထက် ဆယ်ဆခန့် ပိုမိုများပြားနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

ဤအဆိပ်အတောက်များသည် ရေထဲတွင် အရောင်၊ အနံ့၊ အရသာ လုံးဝမရှိဘဲ ပျော်ဝင်နေတတ်သောကြောင့် လူတို့သည် မိမိတို့နေ့စဉ်သောက်သုံးနေသော ရေတွင် အဆိပ်ပါနေသည်ကို နှစ်ရှည်လများ မသိရှိကြဘဲ ဖြစ်နေတတ်သည်။

အာဆင်းနစ်ဓာတ်ပါဝင်သော ရေကို ရေရှည်သောက်သုံးမိပါက အရေပြားပေါ်တွင် အမည်းစက်များထွက်ခြင်း၊ ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းနှင့် အာရုံကြောစနစ် ချို့ယွင်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် အလွန်အကျွံသုံးစွဲနေကြသော ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများမှ နိုက်ထရိတ် (Nitrate) ဓာတ်များသည်လည်း မြေပြင်ထဲသို့ စိမ့်ဝင်ကာ မြေအောက်ရေကို ညစ်ညမ်းစေလျက်ရှိသည်။ ကလေးငယ်များ နိုက်ထရိတ်ဓာတ် မြင့်မားစွာပါဝင်သော ရေကို သောက်သုံးမိပါက သွေးထဲတွင် အောက်ဆီဂျင်သယ်ဆောင်မှုစနစ် ချို့ယွင်းကာ Blue Baby Syndrome ခေါ် နှုတ်ခမ်းပြာ၊ ခြေလက်ပြာပြီး အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။

တွင်းရေအရည်အသွေးကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးမလဲ

အိမ်သုံးရေတွင်းတစ်တွင်း တူးဖော်ပြီးပါက သို့မဟုတ် လက်ရှိသုံးစွဲနေသော ရေတွင်းရေကို စိတ်ချရမှု ရှိမရှိ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ရေအရည်အသွေး စစ်ဆေးခြင်းကို အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ရပါမည်။ လူအများစု ထင်ထားသလို ရေကို ကျိုချက်လိုက်ရုံဖြင့် ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော အာဆင်းနစ်၊ ခဲ သို့မဟုတ် ထုံးဓာတ်များကို လုံးဝဖယ်ရှားပစ်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။ အမှန်တကယ်တွင် ရေကိုဆူအောင် ကျိုချက်လိုက်သည့်အခါ ရေငွေ့ပျံသွားသဖြင့် ကျန်ရှိနေသော ရေထဲတွင် အာဆင်းနစ်နှင့် သတ္တုပမာဏ သိပ်သည်းဆ ပိုမိုမြင့်မားသွားတတ်သည့် ကွဲလွဲချက်ကို သတိပြုရပါမည်။

ပထမဦးစွာ အခြေခံစစ်ဆေးမှုအနေဖြင့် TDS (Total Dissolved Solids) မီတာလေးများကို အသုံးပြုကာ ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော အစိုင်အခဲပမာဏကို တိုင်းတာနိုင်သည်။ ONEMI ရေစစ်စက်များ အသုံးပြုရာတွင်လည်း ဤ TDS ပမာဏကို အခြေခံ၍ ရေစစ်ထုတ်မှု စွမ်းဆောင်ရည်ကို အကဲဖြတ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် TDS မီတာတစ်ခုတည်းဖြင့် ရေထဲတွင် မည်သည့်ဓာတုပစ္စည်း အမျိုးအစား ပါဝင်နေသည်ကို အသေးစိတ် မခွဲခြားနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ပိုမိုတိကျသော ရလဒ်ကို ရရှိရန်အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဓာတ်ခွဲခန်းပို့၍ စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။

အိမ်သုံးရေတွင်းများအတွက် လက်တွေ့ကျသော ရေစစ်ထုတ်နည်းပညာများ

ဓာတ်ခွဲခန်းရလဒ်များအရ သင့်ရေတွင်းရေတွင် အညစ်အကြေးများ ပါဝင်နေပါက စိုးရိမ်စရာမလိုပါ။ ယနေ့ခေတ်တွင် နည်းပညာများ တိုးတက်လာပြီဖြစ်ရာ အိမ်သုံးရေစစ်စနစ် အမျိုးမျိုးကို တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ရေ၏ ညစ်ညမ်းမှုအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ရေစစ်နည်းပညာကို မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်တတ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရေထဲတွင် သဲ၊ နှုန်းနှင့် သံချေးကဲ့သို့သော အမှုန်အမွှားများသာ ပါဝင်ပါက သာမန် Sand Filter (သဲရေစစ်) သို့မဟုတ် Carbon Filter (ကာဗွန်ရေစစ်) စနစ်ဖြင့် လုံလောက်သော်လည်း၊ ပျော်ဝင်ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ပိုးမွှားများကိုမူ ၎င်းတို့ဖြင့် မဖယ်ရှားနိုင်ပါ။

အာဆင်းနစ်နှင့် အခြားသော အန္တရာယ်ရှိ လေးလံသော သတ္တုဓာတ်များကို ဖယ်ရှားရန်အတွက်မူ RO (Reverse Osmosis) နည်းပညာသည်သာ အကောင်းဆုံးနှင့် စိတ်အချရဆုံး ဖြစ်သည်။ RO စနစ်သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော (၀.၀၀၀၁ မိုက်ခရွန် အရွယ်အစားရှိ) အမြှေးပါးကို အသုံးပြု၍ ရေကို ဖိအားဖြင့် ဖြတ်သန်းစေခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ရေမော်လီကျူးမှတစ်ပါး အခြားသော ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပျော်ဝင်ဓာတုပစ္စည်းများကို သန့်စင်ပေးနိုင်သည်။ ONEMI ရေစစ်စက်များသည် အဆင့်မြင့် RO နည်းပညာကို အသုံးပြုထားပြီး မြေအောက်ရေတွင် ပါဝင်တတ်သော အန္တရာယ်ရှိ ဓာတုပစ္စည်းများကို ထိရောက်စွာ ဖယ်ရှားပေးနိုင်စွမ်း ရှိသည်။

သို့သော် နည်းပညာတစ်ခုချင်းစီတွင် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသည်ကို ဝန်ခံရပါမည်။ ဥပမာအားဖြင့် RO စနစ်သည် အလွန်ကောင်းမွန်သော်လည်း ရေတွင်းရေတွင် သံဓာတ် (Iron) အလွန်အမင်း များပြားနေပါက RO Membrane (အမြှေးပါး) ကို လျင်မြန်စွာ ပိတ်ဆို့ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သံဓာတ်များသော ရေတွင်းများတွင် RO စက်မတိုင်မီ သံဓာတ်ဖယ်ရှားပေးသည့် Pre-filter (ရေဦးစစ်စနစ်) ကို ဦးစွာ တပ်ဆင်အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။

ရေရှည်စိတ်ချရသော ရေတွင်းရေရရှိရန် ထိန်းသိမ်းနည်းများ

သင့်လျော်သော ရေစစ်စနစ်ကို တပ်ဆင်ပြီးရုံဖြင့် အလုပ်မပြီးသေးပါ။ ရေတွင်းတစ်တွင်းလုံး ရေရှည်သန့်ရှင်းနေစေရန်အတွက် ရေတွင်းပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် လိုအပ်သည်။ ရေတွင်းနှင့် မိလ္လာကန် (သို့မဟုတ်) နွားတင်းကုပ်များအကြား အနည်းဆုံး ပေ ၅၀ ခန့် ကွာဝေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရေတွင်းနှုတ်ခမ်းကို မြေပြင်ထက် မြင့်အောင် ပြုလုပ်ထားရမည်။ သို့မှသာ မိုးရွာသွန်းသည့်အခါ မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ညစ်ပတ်သောရေများ ရေတွင်းထဲသို့ ပြန်လည်စီးဝင်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ရေသန့်စင်စက်များ၏ Filter များကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းအလိုက် ပုံမှန်လဲလှယ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေအောက်ရေ သုံးစွဲသည့်အခါ Filter များသည် မြို့ပြပိုက်လိုင်းရေထက် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ညစ်ပတ်ပိတ်ဆို့လေ့ရှိသည်။ ONEMI ရေစစ်စက်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် Filter လဲလှယ်ရမည့်အချိန်ကို အလွယ်တကူ သိရှိနိုင်ပြီး သင့်မိသားစုအတွက် အမြဲတမ်း သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်ကာ အန္တရာယ်ကင်းသော သောက်သုံးရေကို ရရှိစေမည် ဖြစ်သည်။ မိမိတို့ သောက်သုံးနေသော ရေတွင်းရေကို ပုံမှန်စစ်ဆေးပြီး စနစ်တကျ သန့်စင်သုံးစွဲခြင်းသည် မိသားစုဝင်များ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းလိုက်ရပါသည်။