မြန်မာ့ရေအရည်အသွေးနှင့် ကိုက်ညီမည့် ရေသန့်စင်စနစ်များ ထိန်းသိမ်းနည်းလမ်းညွှန်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ စက်မှုကဏ္ဍနှင့် လူနေမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားလာသည်နှင့်အမျှ သန့်ရှင်းသောရေ ရရှိရေးသည် အိမ်ထောင်စုများနှင့် လုပ်ငန်းခွင်များအတွက် အဓိကစိန်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခုကို တပ်ဆင်ရုံဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ် မပြီးဆုံးသေးပါ။ စနစ်တကျ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု မရှိပါက ရေသန့်စက်များသည် ရောဂါပိုးမွှားများ ပေါက်ဖွားရာနေရာ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

မြန်မာ့ရေအရည်အသွေး နောက်ခံနှင့် ရေသန့်စင်စနစ်များ၏ စိန်ခေါ်မှု

ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော် အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများတွင် အသုံးပြုနေသော မြေအောက်ရေနှင့် ဂျိုးဖြူရေတို့၌ ကွဲပြားခြားနားသော အညစ်အကြေးများ ပါဝင်နေသည်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင်း အချို့နေရာများတွင် သံဓာတ် (Iron) ပါဝင်မှုနှုန်း မြင့်မားပြီး မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် ထုံးဓာတ် (Hardness/Calcium Carbonate) ပါဝင်မှု လွန်စွာများပြားသည်။

စစ်တမ်းများအရ မြန်မာ့မြေအောက်ရေတွင် Total Dissolved Solids (TDS) ပမာဏသည် 300 ppm မှ 1200 ppm အထိ ရှိနေတတ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ သောက်သုံးရေအတွက် TDS သည် 500 ppm ထက် မကျော်လွန်သင့်ပါ။ ဤကဲ့သို့ မြင့်မားသော TDS နှင့် ထုံးဓာတ်များသည် ရေသန့်စက်၏ Reverse Osmosis (RO) Membrane ပြားများကို ပိတ်ဆို့စေပြီး စက်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းစေသည်။

အိမ်သုံး ရေသန့်စက်များတွင် အနည်ထိုင်မှု မြန်ဆန်ခြင်းသည် အဓိက ပြဿနာဖြစ်သည်။ အနည်ဇကာများကို အချိန်မှန် မလဲလှယ်ပါက ရေစီးဆင်းမှုနှုန်း ကျဆင်းသွားပြီး ရေမော်တာကို ဝန်ပိစေကာ စက်ပစ္စည်းများ လောင်ကျွမ်းပျက်စီးသည်အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

ရေသန့်စင်စနစ်များ အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် အစိတ်အပိုင်းများ၏ သက်တမ်းစက်ဝန်း

စနစ်တကျ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခုတွင် အဆင့်ဆင့် စစ်ထုတ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် ပါဝင်သည်။ အဆင့်တစ်ခုချင်းစီတွင် သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ ရှိကြသည်။ အဆိုပါ အစိတ်အပိုင်းများကို အချိန်မီ လဲလှယ်ပေးခြင်းသည် ရေအရည်အသွေးကို တသမတ်တည်း ဖြစ်စေသည်။

အောက်ပါဇယားတွင် ပုံမှန်ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းများ၊ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် လဲလှယ်ရမည့် ကာလအပိုင်းအခြားကို ဖော်ပြထားသည်။

လုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စနစ်ကြီးများတွင် ONEMI ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ နည်းပညာသုံး အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စစ်ထုတ်မှု စွမ်းရည်ကို ပိုမိုမြင့်မားစေပြီး လဲလှယ်ရမည့် အကြိမ်ရေကို လျှော့ချနိုင်သည်။

အိမ်သုံးရေသန့်စက်များတွင် အသုံးပြုသူအများစု ကျူးလွန်လေ့ရှိသည့် အမှားတစ်ခုမှာ အနည်ဇကာကို အရောင်မည်းသွားသော်လည်း ရေထွက်နေသေးသရွေ့ ဆက်လက်အသုံးပြုနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပိုက်လိုင်းအတွင်း ဘက်တီးရီးယားစုပုံမှုကို ဖြစ်စေသည်။

စနစ်တကျ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် အစားထိုးလဲလှယ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်

ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခုကို ရေရှည်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အဆင့်လိုက် လုပ်ဆောင်ရမည့် ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ ရှိသည်။ ပထမဦးစွာ ရေဝင်ပိုက်လိုင်းကို ပိတ်ပြီး စက်အတွင်းရှိ ရေဖိအားကို လျှော့ချရမည်။ ဇကာဘူး (Filter Housing) များကို ဖြုတ်ရာတွင် အထူးပြုလုပ်ထားသော လက်ကိုင် (Wrench) ကို စနစ်တကျ အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်။

ဇကာအသစ်များ ထည့်သွင်းရာတွင် O-ring ခေါ် ရာဘာကွင်းများ နေရာတကျ ရှိမရှိ စစ်ဆေးရပါမည်။ ရာဘာကွင်းများ ပွန်းပဲ့နေပါက ရေယိုစိမ့်မှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ RO Membrane ကို လဲလှယ်သည့်အခါ လက်ကို သန့်ရှင်းစွာ ဆေးကြောရန် သို့မဟုတ် လက်အိတ်ဝတ်ဆင်ရန် အရေးကြီးသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူ့လက်မှ ပါလာသော အဆီနှင့် ဘက်တီးရီးယားများသည် Membrane ၏ သေးငယ်သော အပေါက်ဝများကို ပိတ်ဆို့စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

စစ်ထုတ်ကိရိယာများ အားလုံး လဲလှယ်ပြီးပါက စနစ်အတွင်းရှိ လေပူဖောင်းများနှင့် ကာဗွန်မှုန်များကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် ရေကို အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ်ခန့် ဖွင့်ထုတ်ပစ်ရမည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို Flushing ဟု ခေါ်ဆိုပြီး စက်သစ်တပ်ဆင်ချိန်နှင့် Filter လဲလှယ်ချိန်တိုင်းတွင် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်သင့်သည်။

လက်တွေ့အသုံးချမှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ

စက်မှုဇုန်များနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများတွင် ရေသန့်စင်စနစ်ကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စွမ်းအားကို တိုက်ရိုက်အကျိုးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လှိုင်သာယာစက်မှုဇုန်ရှိ အစားအသောက် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ရေသန့်စင်စနစ်အား ပုံမှန်ထိန်းသိမ်းမှု မပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် ထုတ်ကုန်များ၏ အရည်အသွေး ကွဲလွဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဆုံးရှုံးမှုများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားသော Maintenance Schedule များအတိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ထုတ်ကုန်အရည်အသွေး ပြန်လည်တည်ငြိမ်လာခဲ့သည်။

အရည်အသွေးမြင့်မားသော ရေသန့်စက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သူအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ONEMI ၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ပုံမှန်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ပြုလုပ်သော စက်ရုံများသည် စွမ်းအင်သုံးစွဲမှု ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ရေစစ်များ ပိတ်ဆို့နေပါက ရေမော်တာသည် ပိုမိုရုန်းကန်မောင်းနှင်ရသဖြင့် လျှပ်စစ်မီတာခ ပိုမိုကျသင့်စေသည်။

ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သောက်သုံးရေ စံချိန်စံညွှန်းများဖြစ်သော National Drinking Water Quality Standards (NDWQS) နှင့် ကိုက်ညီစေရန်အတွက် ပုံမှန် ရေအရည်အသွေး စစ်ဆေးခြင်း (Water Testing) ကိုလည်း ၆ လတစ်ကြိမ် ပြုလုပ်သင့်သည်။ TDS မီတာငယ်လေးတစ်ခု ဆောင်ထားခြင်းဖြင့် မိမိအိမ်ရှိ ရေသန့်စက်မှ ထွက်လာသော ရေ၏ သန့်ရှင်းမှုကို အလွယ်တကူ တိုင်းတာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။

နည်းပညာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုကို ဝန်ခံရပါက မည်မျှပင် ကောင်းမွန်သော ရေသန့်စနစ် ဖြစ်ပါစေ၊ ရေဝင်ပေါက်တွင် အလွန်အမင်း ညစ်ပတ်သော ရေဆိုးများကို တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းပါက စနစ်တစ်ခုလုံး၏ သက်တမ်းသည် ရက်ပိုင်းအတွင်း ကုန်ဆုံးသွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပင်မရေအရင်းအမြစ်ကို ပထမအဆင့် သဲကန် သို့မဟုတ် အနည်ထိုင်ကန်ဖြင့် ကြိုတင်သန့်စင်ပြီးမှသာ အဆင့်မြင့် ရေသန့်စနစ်များသို့ ဖြတ်သန်းစေသင့်သည်။

နိဂုံးချုပ်ရသော် ရေသန့်စင်စနစ်များ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ကုန်ကျစရိတ်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာရေးနှင့် ရေရှည် စီးပွားရေးတွက်ခြေကိုက်မှုအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခု သာလျှင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ထုတ်လုပ်သူဖြစ်သော ONEMI ၏ နည်းပညာမြင့် ရေသန့်စနစ်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အရည်အသွေး စိတ်ချရသော သောက်သုံးရေကို ရေရှည် ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။