Хатари қубурҳои кӯҳнаи Душанбе ва роҳи наҷот

Аксари биноҳои истиқоматии бисёрқабата дар маҳаллаҳои 33, 46, 82, 91 ва Қарияи Болои шаҳри Душанбе зиёда аз 40-50 сол пеш бунёд шудаанд. Дар ин давра шабакаи обрасонии дохили биноҳо, ки асосан аз қубурҳои пӯлодии сиёҳ ва галванӣ иборат аст, ба таври табиӣ фарсуда шудааст. Тибқи омори ғайрирасмии соҳавӣ, зиёда аз 70 фоизи қубурҳои дохилихонагӣ дар ин минтақаҳо ба таъмири куллӣ ё ивазкунии комил ниёз доранд. Ҳатто агар корхонаи давлатии «Душанбеводоканал» обро дар иншооти тозакунии худи шаҳр мувофиқи стандартҳои давлатии ГОСТ 2874-82 «Оби ошомиданӣ» тоза кунад ҳам, сифати об ҳангоми гузаштан аз масофаи километрҳо тавассути қубурҳои зангзада ва пӯсидаи зеризаминӣ ба куллӣ тағйир меёбад.

Оқибатҳои физикӣ ва химиявии фарсудашавии қубурҳо

Вақте ки об дар дохили қубурҳои пӯлодии кӯҳна ҳаракат мекунад, ҷараёни доимӣ ва фишори тағйирёбанда боиси канда шудани зарраҳои майдаи оксиди оҳан (занг) мегардад. Ин раванд на танҳо ранги обро зард ё қаҳваранг мекунад, балки таркиби химиявии онро низ тағйир медиҳад. Дар оби крани хонаҳои кӯҳнаи Душанбе консентратсияи оҳани умумӣ аксар вақт аз меъёри иҷозатшудаи санитарии 0.3 мг/л зиёд мешавад. Истеъмоли дарозмуддати чунин об ба ҷамъшавии оҳан дар узвҳои дарунии инсон, махсусан ҷигар ва гурдаҳо оварда месозад.

Илова бар ин, дар деворҳои дарунии қубурҳои кӯҳнаи металлӣ дар давоми даҳсолаҳо қабати ғафси биоплёнка — колонияҳои бактерияҳо ва микроорганизмҳо ба вуҷуд меоянд. Ин қабатҳо аз таъсири хлори озод, ки барои безараргардонии об истифода мешавад, ҳифз шудаанд. Дар натиҷа, ҳатто оби хлордоршуда ҳангоми расидан ба ошхонаи шумо метавонад дорои миқдори зиёди бактерияҳои патогенӣ бошад.

Аксар вақт сокинон фикр мекунанд, ки ҷӯшонидани оддии об метавонад тамоми мушкилотро ҳал кунад. Аммо ин ақида комилан хато аст.

Ҷӯшонидан танҳо бактерияҳои ҳароратҳассосро нест мекунад, вале консентратсияи металлҳои вазнин, намакҳои сахт ва пайвастагиҳои хлороорганикиро коҳиш намедиҳад, балки аз ҳисоби бухор шудани қисми тозаи об, консентратсияи ин моддаҳои зарарнокро боз ҳам зиёдтар менамояд. Барои тиҷоратҳои хурд, ба монанди қаҳвахонаҳо ва тарабхонаҳо дар маркази Душанбе, истифодаи чунин об бевосита ба мӯҳлати хидмати дастгоҳҳои қаҳвапазии гаронбаҳо таъсир расонида, боиси зуд пайдо шудани кафк (накипь) ва вайрон шудани унсурҳои гармидиҳанда мегардад.

Таҳлили муқоисавии сифати об ва усулҳои тозакунӣ

Барои фаҳмидани фарқияти байни усулҳои гуногуни коркарди об дар шароити хонаҳои Душанбе, мо бояд нишондиҳандаҳои техникии онҳоро муқоиса кунем. Филтрҳои кӯзагӣ (кувшин) ва филтрҳои оддии соплои кран танҳо қобилияти нигоҳ доштани зарраҳои калони механикиро доранд. Онҳо наметавонанд металлҳои вазнин, намакҳои сахт ва пайвастагиҳои химиявии ҳалшударо аз об ҷудо кунанд.

Дар ҷадвали зерин самаранокии усулҳои гуногуни филтратсия нишон дода шудааст:

Аз таҳлили ҷадвал бармеояд, ки усулҳои анъанавӣ наметавонанд амнияти пурраи оби ошомиданиро дар хонаҳои дорои инфрасохтори кӯҳна таъмин кунанд. Маҳз дар ҳамин ҷо зарурати истифодаи технологияҳои пешрафтаи филтратсия, ба монанди системаҳои осмоси баръакс, ки аз ҷониби бренди пешсафи ONEMI пешниҳод мешаванд, ба миён меояд. Ин системаҳо обро дар сатҳи молекулавӣ тоза карда, танҳо ба молекулаҳои H2O иҷозати гузаштан медиҳанд.

Технологияи осмоси баръакс чӣ гуна кор мекунад?

При принсипи кори осмоси баръакс ба фишори об ва мембранаи нимгузаранда асос ёфтааст. Сӯрохиҳои ин мембрана ба андозаи 0.0001 микрон мебошанд, ки ин тақрибан 750,000 маротиба хурдтар аз мӯйи сари инсон аст. Тавассути ин сӯрохиҳои ултра-хурд танҳо молекулаҳои об ва оксиген гузашта метавонанд, дар ҳоле ки тамоми намакҳои калсий, магний, занг, сурб, бактерияҳо ва ҳатто вирусҳо дар паси мембрана боқӣ монда, мустақиман ба канализатсия шуста мешаванд.

Яке аз хусусиятҳои муҳими дастгоҳҳои муосири ONEMI дар он аст, ки онҳо на танҳо обро тоза мекунанд, балки раванди минерализатсияи такрориро низ анҷом медиҳанд. Об пас аз тозакунии амиқ аз филтри махсуси минерализатор мегузарад, ки онро бо миқдори зарурии калсий ва магнийи табиӣ бой мегардонад. Ин кор таъми обро мулоим ва гуворо сохта, тавозуни кислотаву ишқории онро (pH) ба сатҳи беҳтарин барои бадани инсон мерасонад.

Оё шумо медонед, ки аксари сокинони шаҳр барои харидани оби шишашуда солона ҳазорон сомонӣ сарф мекунанд? Истифодаи филтри хонагӣ на танҳо саломатиро ҳифз мекунад, балки хароҷоти оиларо низ ба таври назаррас коҳиш медиҳад.

Манфиатҳои иқтисодӣ ва экологии филтратсия дар хона

Истифодаи оби шишашуда дар шаҳри Душанбе на танҳо гарон аст, балки мушкилоти ҷиддии экологӣ низ эҷод мекунад. Ҳар як шишаи пластикии холӣшуда ба партовгоҳҳои атрофи шаҳр меравад ва садҳо сол таҷзия намешавад. Бо насб кардани дастгоҳи тозакунии об дар зери раковина, шумо метавонед ҳаҷми партовҳои пластикии оилаи худро то 90% коҳиш диҳед.

Аз нуқтаи назари молиявӣ, арзиши як литр оби тозашуда тавассути системаи хонагии ONEMI назар ба оби шишашудаи мағозаҳо тақрибан 15-20 маротиба арзонтар меафтад. Ин сарфакорӣ имкон медиҳад, ки маблағи барои хариди дастгоҳ сарфшуда дар давоми 6-8 моҳи аввали истифода пурра ҷуброн карда шавад.

Бояд қайд кард, ки як нозукии амалӣ вуҷуд дорад: дар баъзе биноҳои кӯҳнаи ошёнаҳои 9-ум ва 12-уми Душанбе фишори об дар қубурҳо метавонад аз 2.5 бар камтар бошад. Барои кори дурусти мембранаи осмоси баръакс фишори ҳадди аққал 3 бар лозим аст. Аз ин рӯ, ҳангоми харидории филтрҳои ONEMI, тавсия дода мешавад, ки моделҳои дорои насоси дарунсохти фишордиҳанда (помпа) интихоб карда шаванд. Ин кафолат медиҳад, ки дастгоҳ ҳатто дар сурати паст будани фишори умумии об дар бино, бемамониат ва бо самаранокии баланд кор кунад.

Дар ниҳоят, сармоягузорӣ ба тозакунии оби ошомиданӣ ин сармоягузорӣ ба саломатии дарозмуддати оила ва амнияти хонавода аст.