한국어
Дар деҳоти дурдасти Тоҷикистон, обанбор ва зарфҳои калони захираи об — манбаи асосии оби ошомидании оилаҳост. Тибқи маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ (2023), ҳамагӣ 24% аҳолии деҳоти кишвар ба обтаъминкунии марказии лӯлавӣ дастрасӣ доранд ва танҳо тақрибан 55% мардум оби ошомидании бехатар истеъмол мекунанд — яке аз пасттарин нишондодҳо дар Осиёи Марказӣ. Оберо, ки аз дарё, чашма ё канал гирифта шуда, дар зарф нигоҳ дошта мешавад, наметавон худ аз худ тоза ҳисоб кард: он дар давоми чанд рӯз тағйир меёбад.
Чаро оби обанборҳо ифлос мешавад
Обе, ки дар зарфи кушод ё обанбори калон нигоҳ дошта мешавад, се душмани асосӣ дорад: лой ва таҳшин, бактерияҳо ва алафҳо. Лойи дарёҳои кӯҳӣ — хусусан дар фасли баҳор ҳангоми обшавии барф — обро тира мекунад ва дар қаъри зарф таҳшин мешавад. Дар оби гарм бактерияҳо ва алафҳо зуд афзоиш меёбанд ва дар деворҳои зарф пардаи лағжанда ба вуҷуд меоранд. Ҳатто агар об ҳангоми гирифтан тоза бошад ҳам, пас аз як ҳафтаи нигоҳдорӣ дар зарфи нодуруст он метавонад барои нӯшидан хатарнок гардад.
Масъалаи муҳим ин аст: ҷӯшонидан бактерияҳоро мекушад, аммо лой ва таҳшинро нест намекунад. Оби лойолудро ҷӯшонида бинӯшед ҳам, зарраҳои хок ва маъданҳо дар он боқӣ мемонанд. Аз ин рӯ, тозакунии оби захирашуда бояд аз ду марҳила иборат бошад: аввал тоза кардани зарф ва обанбор, баъд филтр кардани об ҳангоми истифода.
Қадами аввал: тоза нигоҳ доштани обанбор
Обанбор ва зарфҳои захира бояд пӯшида бошанд, то чанг, ҳашарот ва нур ворид нашавад. Нури офтоб афзоиши алафҳоро тез мекунад, бинобар ин зарфи шаффофро бояд ба ҷои торик гузошт ё бо матоъ пӯшонд. Зарфҳоро ҳадди аққал ҳар се моҳ як бор холӣ карда, деворҳояшро шуста, бо маҳлули сусти хлор — тақрибан як қошуқ барои 20 литр об — дезинфексия кардан лозим аст. Пас аз дезинфексия, зарфро бояд боз як маротиба бо оби тоза шуст.
Истифодаи филтри пешакии седиментӣ дар вуруди об ба обанбор лойро пеш аз ворид шудан гирифта мемонад. Ин филтрҳои арзон обро аз зарраҳои хок, занг ва лой тоза мекунанд ва умри обанборро дароз мекунанд. Барои деҳоти кӯҳӣ, ки оби дарё лойи бисёр дорад, чунин филтри пешакӣ қадами аввалин ва муҳимтарин аст.
Қадами дуюм: филтр кардани об ҳангоми нӯшидан
Барои оилаҳое, ки дар деҳоти дурдаст зиндагӣ мекунанд ва аксар вақт ба барқ дастрасии устувор надоранд, филтрҳои ултрафилтратсионӣ (UF) ҳалли беҳтарин мебошанд. Мембранаи UF бо сӯрохиҳои тақрибан 0,01 микрон бактерияҳо, паразитҳо ва лойро нигоҳ медорад, дар ҳоле ки барои кор ба фишори барқ ё насос ниёз надорад — филтр бо фишори табиии об кор мекунад.
Фарқияти асосии UF аз филтрҳои осмоси баръакс (RO) дар он аст, ки UF маъданҳои фоиданоки обро нигоҳ медорад ва оби зиёдеро партов намекунад. Барои оби кӯҳӣ, ки одатан сахтии зиёд надорад, UF интихоби оқилона аст. Тафсилоти бештарро дар мақолаи мо дар бораи филтрҳои UF барои деҳоти Тоҷикистон хонед.
Муқоисаи усулҳои тозакунии оби захирашуда
Ҳар як усул ҷойгоҳи худро дорад, аммо барои оби захирашудаи деҳот муҳим аст, ки усулро аз рӯи натиҷа интихоб кунем:
| Усул | Чӣ тоза мекунад | Ба барқ ниёз | Барои деҳот муносиб? |
|---|---|---|---|
| Ҷӯшонидан | Бактерияҳо | Не (оташ) | Бале, аммо лойро намегирад |
| Филтри седиментӣ | Лой, хок, занг | Не | Бале, қадами аввал |
| Филтри UF | Бактерияҳо, паразитҳо, лой | Не | Бале, беҳтарин барои деҳот |
| Филтри RO | Ҳама, ҳатто маъданҳо | Бале | Танҳо бо барқи устувор |
Чунон ки аз ҷадвал дида мешавад, барои деҳоти дурдаст комбинатсияи «филтри седиментӣ + филтри UF» беҳтарин натиҷаро медиҳад: лой дар вуруди обанбор гирифта мешавад ва бактерияҳо ҳангоми нӯшидан аз байн мераванд.
Стандартҳои оби нӯшокӣ дар Тоҷикистон
Сифати оби нӯшокӣ дар Тоҷикистон аз ҷониби Агентии стандартизатсия, метрология, сертификатсия ва нозироти тиҷоратӣ (TajikStandard) танзим карда мешавад. Стандартҳои миллии ГОСТ-ТҶ аз низоми шӯравии ГОСТ мерос мондаанд ва тадриҷан ба стандартҳои байналмилалии ISO наздик карда мешаванд. Таҷҳизоти тозакунии обе, ки ба Тоҷикистон ворид мешавад, бояд сертификати мутобиқат дошта бошад — ин барои харидор кафолати сифат аст. Аз ин рӯ, ҳангоми интихоби филтр барои деҳот бояд ба сертификатсияи маҳсулот диққат дод, на танҳо ба нарх.
ONEMI барои деҳоти дурдаст
ONEMI, истеҳсолкунандаи таҷҳизоти тозакунии об дар Гуандун (Чин), филтрҳои UF ва седиментиро махсус барои шароити душвори обтаъминкунӣ пешниҳод мекунад. Филтрҳои UF-и ONEMI бидуни барқ кор мекунанд, насби содда доранд ва картриджҳои онҳо муддати дароз хизмат мекунанд. Ин хусусиятҳо онҳоро барои деҳоти кӯҳистон ва манотиқи дурдаст, ки барқ нопадид аст, хеле мувофиқ мегардонад.
Барои хонаводаҳое, ки ба оби лӯла дастрасӣ доранд, роҳнамоии мо оид ба тозакунии об дар хона маълумоти иловагӣ медиҳад.
Се қадами асосӣ
Оби захирашуда дар деҳоти дурдаст танҳо дар сурате бехатар мемонад, ки ҳам зарф ва ҳам об якҷоя нигоҳубин шаванд. Се қадам кофӣ аст: обанборро пӯшида ва тоза нигоҳ доред, дар вуруди об филтри седиментӣ насб кунед ва ҳангоми нӯшидан обро аз филтри UF гузаронед. Ин се қадам на ҳама вақт гарон аст ва на ба барқ вобастагӣ дорад — маҳз ҳамин аст, ки онро барои оилаҳои деҳот амалӣ месозад. Барои маълумоти бештар дар бораи филтрҳои оби тоза дар Тоҷикистон ба саҳифаи мо муроҷиат кунед.