ការអភិវឌ្ឍន៍នគរូបនីយកម្មយ៉ាងលឿនរហ័សនៅរាជធានីភ្នំពេញបាននាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ថ្មី ប៉ុន្តែក៏បានបង្កើតជាសំណួរចោទសួរយ៉ាងធំធេងមួយផងដែរទៅលើគុណភាពជីវិតប្រចាំថ្ងៃ៖ តើទឹកម៉ាស៊ីនដែលហូរចេញពីក្បាលរ៉ូប៊ីណេក្នុងផ្ទះរបស់អ្នក ពិតជាមានសុវត្ថិភាពអាចពិសារបានភ្លាមៗដូចការអះអាងដែរឬទេ? ក្នុងនាមជាអ្នកសង្កេតការណ៍ឧស្សាហកម្មទឹក យើងបានចុះពិនិត្យជាក់ស្តែង និងប្រមូលទិន្នន័យបច្ចេកទេសដើម្បីធ្វើការប្រៀបធៀបយ៉ាងលម្អិតរវាងស្តង់ដារទឹកចេញពីរោងចក្រប្រព្រឹត្តិកម្ម និងស្ថានភាពទឹកពិតប្រាកដនៅតាមផ្ទះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
សេចក្តីសង្ខេប
- ទឹកចេញពីរោងចក្រប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកស្អាតភ្នំពេញ (PPWSA) សម្រេចបានស្តង់ដារជាតិ និងអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ៩៩% ប៉ុន្តែហានិភ័យកើតឡើងតាមផ្លូវដឹកជញ្ជូន។
- បណ្តាញបំពង់ចែកចាយចាស់ៗដែលមានអាយុកាលរាប់សិបឆ្នាំ និងការលេចធ្លាយក្រោមដី គឺជាប្រភពចម្បងនៃការចម្លងរោគបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Contamination)។
- ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹកទំនើបបច្ចេកវិទ្យា RO គឺជាខែលការពារចុងក្រោយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់សុខភាពគ្រួសារ។
ការប្រៀបធៀប៖ ទឹកនៅច្រកចេញពីរោងចក្រ VS ទឹកនៅក្បាលរ៉ូប៊ីណេតាមផ្ទះ
យោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់រដ្ឋាករទឹកស្អាតស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ ទឹកដែលត្រូវបានកែច្នៃចេញពីរោងចក្រសំខាន់ៗដូចជា រោងចក្រទឹកស្អាតពិភាក្សា ជ្រោយចង្វារ និងទឹកល្អក់ គឺមានសន្ទស្សន៍គុណភាពខ្ពស់ខ្លាំង។ កម្រិតល្អក់ (Turbidity) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងឱ្យនៅក្រោម 5 NTU ហើយកម្រិតក្លរីនសេរី (Free Chlorine) ត្រូវបានរក្សានៅចន្លោះពី 0.2 ទៅ 0.5 mg/L ដើម្បីធានាការសម្លាប់មេរោគ។ នេះគឺជាទិន្នន័យដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៅលើក្រដាស។
ផ្ទុយទៅវិញ នៅពេលទឹកនោះធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់បណ្តាញបំពង់ចែកចាយដែលមានប្រវែងរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រក្រោមដី រូបភាពពិតប្រាកដចាប់ផ្តើមប្រែប្រួល។ នៅក្នុងតំបន់ចំណាស់ៗនៃរាជធានីភ្នំពេញ ដូចជាសង្កាត់ផ្សារដេប៉ូ ឬតំបន់ជុំវិញផ្សារធំថ្មី បំពង់ដែកកាបូនចាស់ៗដែលមិនទាន់បានផ្លាស់ប្តូរ បានក្លាយជាកន្លែងកកើតនៃច្រែះ និងកំទេចកំទីលោហៈ។ នៅពេលសម្ពាធទឹកប្រែប្រួល ឬមានការជួសជុលបំពង់ដែលបាក់បែក សារធាតុមិនបរិសុទ្ធទាំងនេះ រួមទាំងដីខ្សាច់ និងបាក់តេរីពីខាងក្រៅ នឹងជ្រាបចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធទឹកភ្លាមៗ។
តើអ្នកធ្លាប់កត់សម្គាល់ទេថា ជារឿយៗទឹកម៉ាស៊ីនមានក្លិនក្លរីនឆួលខ្លាំងនៅពេលព្រឹកព្រលឹម ប៉ុន្តែប្រែជាមានពណ៌ល្អក់បន្តិចនៅពេលល្ងាចដែលមានការប្រើប្រាស់ទឹកខ្ពស់?
| សន្ទស្សន៍គុណភាពទឹក | ស្តង់ដាររោងចក្រ (PPWSA) | ស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅចុងខ្សែកាប | ហានិភ័យសុខភាពដែលអាចកើតមាន |
|---|---|---|---|
| កម្រិតល្អក់ (Turbidity) | < 1 NTU | 1.5 – 4.8 NTU (ប្រែប្រួលតាមតំបន់) | ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ, ប៉ារ៉ាស៊ីត |
| សារធាតុដែក (Iron) | < 0.1 mg/L | 0.3 – 0.8 mg/L (តំបន់បំពង់ចាស់) | ប៉ះពាល់តម្រងនោម, ស្បែក និងសក់ |
| ក្លរីនសេសសល់ (Chlorine) | 0.2 – 0.5 mg/L | 0.05 – 0.8 mg/L (មិនស្មើគ្នា) | ក្លិនឆួល, ស្បែកស្ងួត, ជាតិពុល Trihalomethanes |
| បាក់តេរី (E. Coli) | 0 CFU/100ml | ជួនកាលរកឃើញក្នុងអាងស្តុកទឹកខ្វះអនាម័យ | រាគរូស, ឆ្លងមេរោគក្នុងពោះវៀនធ្ងន់ធ្ងរ |
ហានិភ័យលាក់កំបាំង៖ ពីអាងស្តុកទឹកខុនដូ ដល់បំពង់ទុយោក្នុងផ្ទះ
ការកើនឡើងនៃអគារខ្ពស់ៗ និងខុនដូនៅភ្នំពេញបានបង្កើតនូវទម្លាប់ប្រើប្រាស់ទឹកថ្មីមួយ ពោលគឺការបូមទឹកម៉ាស៊ីនទៅស្តុកទុកក្នុងអាងស្តុកទឹកលើដំបូល ឬក្រោមដីសិន មុននឹងចែកចាយទៅតាមបន្ទប់នីមួយៗ។ នេះជាចំណុចខ្សោយដ៏ធំមួយ។ អាងស្តុកទឹកជាច្រើនមិនត្រូវបានសម្អាត និងសម្លាប់មេរោគជាប្រចាំឡើយ។ ស្លែ មេរោគ និងសូម្បីតែសត្វល្អិតតូចៗអាចកកើតឡើងយ៉ាងងាយស្រួលនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបែបនេះ។ ទោះបីជាទឹកដែលបញ្ជូនមកពី PPWSA មានសុវត្ថិភាពកម្រិតណាក៏ដោយ ក៏វានឹងត្រូវរងការចម្លងរោគម្តងទៀតនៅក្នុងអាងស្តុកទឹកឯកជនទាំងនោះដែរ។
ម៉ាកយីហោល្បីៗលើពិភពលោកដូចជា ONEMI តែងតែសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃការចម្រោះទឹកនៅចំណុចប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ (Point-of-Use Filtration) ដោយសារតែការប្រែប្រួលនៃប្រព័ន្ធចែកចាយទឹកក្នុងតំបន់នីមួយៗមានភាពស្មុគស្មាញពេក ដែលអាជ្ញាធរមិនអាចគ្រប់គ្រងបានទាំងស្រុងនោះឡើយ។
សម្រាប់ផ្ទះល្វែងបុរាណ ឬផ្ទះវីឡា បញ្ហាប្រឈមគឺស្ថិតនៅលើទុយោជ័រ ឬទុយោដែកដែលបង្កប់ក្នុងជញ្ជាំង។ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធទុយោទាំងនោះមានអាយុកាលលើសពី ១០ ឆ្នាំ ពួកវាប្រាកដជាមានស្រទាប់ជីវសាស្ត្រ (Biofilm) ស្អិតៗកកកុញនៅខាងក្នុង ដែលជាជម្រកដ៏កក់ក្តៅសម្រាប់បាក់តេរីផ្សេងៗលូតលាស់។
បច្ចេកវិទ្យាចម្រោះទឹកទំនើប៖ ដំណោះស្រាយកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់គ្រួសារសម័យថ្មី
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាគុណភាពទឹកដែលមិនស្ថិតស្ថេរនេះ ការពឹងផ្អែកលើការដាំទឹកពុះតែមួយមុខគឺមិនគ្រប់គ្រាន់ទៀតទេ។ ការដាំទឹកពុះអាចសម្លាប់បាក់តេរីបាន ប៉ុន្តែវាមិនអាចកម្ចាត់លោហៈធ្ងន់ ជាតិដែក កំទេចច្រែះ និងសារធាតុគីមីកសិកម្ម ឬក្លរីនដែលរលាយក្នុងទឹកបានឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាកាន់តែធ្វើឱ្យសារធាតុទាំងនោះកំហាប់កាន់តែខាប់នៅក្នុងទឹកដែលពុះនោះ។
បច្ចេកវិទ្យាចម្រោះទឹក Reverse Osmosis (RO) បានក្លាយជាស្តង់ដារមាសនៅក្នុងឧស្សាហកម្មនេះ។ ជាមួយនឹងទំហំរន្ធចម្រោះតូចរហូតដល់ 0.0001 មីក្រុង វាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការស្ទាក់ចាប់រាល់សារធាតុរំលាយ និងមេរោគទាំងអស់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អតិថិជនមួយចំនួនតែងតែបារម្ភថាការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ RO នឹងធ្វើឱ្យបាត់បង់សារធាតុរ៉ែធម្មជាតិដែលមានប្រយោជន៍ក្នុងទឹក។ នេះគឺជាការពិតជាក់ស្តែងមួយដែលក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍បន្សុទ្ធទឹកឈានមុខគេតែងតែទទួលស្គាល់ និងព្យាយាមដោះស្រាយតាមរយៈការបន្ថែមតម្រងជំនួយរ៉ែ (Mineral Filter) នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ។
នៅក្នុងទីផ្សារប្រទេសកម្ពុជា បច្ចុប្បន្នមានជម្រើសឧបករណ៍ចម្រោះទឹកជាច្រើនប្រភេទ៖
- តម្រងចម្រោះក្បាលរ៉ូប៊ីណេធម្មតា៖ តម្លៃធូរថ្លៃ ងាយស្រួលតំឡើង ប៉ុន្តែអាចកម្ចាត់បានតែដីខ្សាច់ និងកំទេចកំទីធំៗប៉ុណ្ណោះ។
- ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹក UF (Ultrafiltration)៖ មិនប្រើប្រាស់អគ្គិសនី មិនបង្កើតទឹកបង្ហូរចោល រក្សាសារធាតុរ៉ែបានល្អ ប៉ុន្តែមិនអាចកម្ចាត់ជាតិកំបោរ និងលោហៈធ្ងន់បានពេញលេញឡើយ។
- ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹក RO (Reverse Osmosis)៖ ផ្តល់ទឹកស្អាតកម្រិតបរិសុទ្ធខ្ពស់បំផុត សមស្របបំផុតសម្រាប់តំបន់ដែលមានបញ្ហាទឹកកំបោរ និងជាតិដែកខ្ពស់នៅជាយក្រុងភ្នំពេញ។
ការយល់ដឹងពីប្រភពទឹក និងការជ្រើសរើសបច្ចេកវិទ្យាដែលត្រូវនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែង គឺជាគន្លឹះដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពសុខភាពគ្រួសារអ្នកយូរអង្វែង។
ការណែនាំជាក់ស្តែងសម្រាប់ការថែទាំប្រព័ន្ធទឹកក្នុងផ្ទះ
ទោះបីជាអ្នកមានម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹកល្អបំផុតក៏ដោយ ប្រសិនបើខ្វះការថែទាំត្រឹមត្រូវ ប្រសិទ្ធភាពរបស់វានឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងលឿន។ សម្រាប់អ្នករស់នៅភ្នំពេញ ខាងក្រោមនេះជាវិធានការសំខាន់ៗដែលមិនគួររំលង៖
ជាដំបូង ត្រូវលាងសម្អាតអាងស្តុកទឹកលើដំបូល ឬក្រោមដីយ៉ាងហោចណាស់ ២ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ភក់ និងស្លែដែលកកកុញនៅបាតអាងគឺជាប្រភពចម្លងរោគដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត។ ទីពីរ ត្រូវត្រួតពិនិត្យ និងផ្លាស់ប្តូរតម្រងបឋម (PP Cotton Filter) ឱ្យបានទៀងទាត់ រៀងរាល់ ៣ ទៅ ៦ ខែម្តង ដោយសារទឹកម៉ាស៊ីននៅភ្នំពេញជារឿយៗមានផ្ទុកកំទេចកំទីល្អិតៗច្រើន ដែលអាចធ្វើឱ្យស្ទះតម្រងធំលឿនជាងការរំពឹងទុក។
ការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកដែលមានគុណភាពខ្ពស់ពីម៉ាកល្បីៗដូចជា ONEMI មិនត្រឹមតែជួយការពារសុខភាពរបស់អ្នកពីជំងឺផ្សេងៗប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយសន្សំសំចៃថវិការយៈពេលវែងពីការទិញទឹកដបជ័រ ដែលជារឿយៗបង្កជាផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានផងដែរ។
ចុងក្រោយបង្អស់ មុននឹងសម្រេចចិត្តទិញឧបករណ៍ចម្រោះទឹកណាមួយ ត្រូវប្រាកដថាអ្នកបានធ្វើតេស្តគុណភាពទឹកនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកជាមុនសិន ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាបញ្ហាប្រឈមចម្បងរបស់អ្នកជាអ្វី — តើវាជាជាតិកំបោរ ជាតិដែក ឬគ្រាន់តែជាក្លិនក្លរីន? ការធ្វើបែបនេះនឹងជួយឱ្យអ្នកជ្រើសរើសឧបករណ៍ដែលចំគោលដៅ និងចំណេញថវិកាបំផុត។