វិធីសាស្ត្រដោះស្រាយបញ្ហាទឹកអណ្តូងប្រៃប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់

លោកពូ សុខា ដែលជាកសិកររស់នៅស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង បានចំណាយថវិកាជាង ១,០០០ ដុល្លារ ដើម្បីជីកអណ្តូងគ្រួសារមួយជម្រៅជិត ៤០ ម៉ែត្រ ដោយសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានប្រភពទឹកស្អាតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលម៉ូទ័របូមទឹកឡើងមកលើកដំបូង គាត់ត្រូវខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះទឹកនោះមានរសជាតិប្រៃឡែមៗ និងមានកំទេចកំទីល្អក់ ដែលមិនអាចសូម្បីតែយកទៅស្រោចដំណាំបាន។

រឿងរ៉ាវរបស់លោកពូ សុខា មិនមែនជាករណីដាច់ដោយឡែកនោះទេ។ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាច្រើនគ្រួសារ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរ និងតំបន់វាលទំនាបកណ្តាល កំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាទឹកអណ្តូងមានជាតិប្រៃ ឬជាតិរ៉ែខ្ពស់ហួសកម្រិតកំណត់ស្តង់ដារ។

ហេតុអ្វីបានជាទឹកអណ្តូងរបស់អ្នកមានរសជាតិប្រៃ?

ការយល់ដឹងពីប្រភពដើមនៃជាតិប្រៃ គឺជាជំហានដំបូងបង្អស់ក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយដ៏ត្រឹមត្រូវមួយ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាទឹកអណ្តូងប្រៃភាគច្រើនកើតឡើងដោយសារកត្តាពីរយ៉ាងធំៗ។ ទីមួយ គឺការជ្រាបចូលនៃទឹកសមុទ្រ (Seawater Intrusion) ទៅក្នុងស្រទាប់ទឹកក្រោមដី ដែលជាទូទៅកើតមានឡើងនៅខេត្តជាប់តំបន់ឆ្នេរដូចជា ខេត្តកំពត កែប ព្រះសីហនុ និងកោះកុង។ ការបូមទឹកក្រោមដីមកប្រើប្រាស់ហួសកម្រិត ក៏ជាកត្តាជំរុញឱ្យទឹកសមុទ្រជ្រាបចូលកាន់តែលឿនផងដែរ។

ទីពីរ គឺវត្តមាននៃស្រទាប់អំបិលបុរាណនៅក្រោមដី (Fossil Saline Water)។ នៅក្នុងតំបន់មួយចំនួននៃខេត្តព្រៃវែង ស្វាយរៀង និងតាកែវ ទោះបីជាស្ថិតនៅឆ្ងាយពីសមុទ្រក៏ដោយ ក៏ទឹកអណ្តូងដែលជីកថ្មីៗជារឿយៗមានជាតិប្រៃ ឬឡែមៗដែរ ដោយសារតែស្រទាប់ដីនៅតំបន់នោះធ្លាប់ជាបាតសមុទ្រកាលពីកាប់រាប់លានឆ្នាំមុន។

តើជាតិប្រៃប៉ះពាល់ដល់អ្វីខ្លះ? ក្រៅពីធ្វើឱ្យពិបាកពិសា ទឹកដែលមានកម្រិតជាតិអំបិលខ្ពស់អាចបំផ្លាញគ្រឿងសម្ភារៈក្នុងផ្ទះ បង្កជាកំរ៉ែក្នុងបំពង់ទុយោ ធ្វើឱ្យខូចគ្រឿងម៉ាស៊ីនបោកគក់ និងបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពតម្រងនោម ប្រសិនបើប្រើប្រាស់សម្រាប់ចម្អិនអាហារ ឬផឹកក្នុងរយៈពេលយូរ។

ការវាស់ស្ទង់កម្រិតជាតិប្រៃ និងស្តង់ដារទឹកស្អាត

យើងមិនអាចដឹងពីកម្រិតគ្រោះថ្នាក់នៃទឹកបានឡើយ តាមរយៈការភ្លក់តែមួយមុខ។ ឧបករណ៍វាស់កម្រិតសារធាតុរលាយក្នុងទឹកសរុប ឬហៅថា TDS Meter (Total Dissolved Solids) គឺជាឧបករណ៍ដ៏ចាំបាច់បំផុត។ ឧបករណ៍នេះវាស់វែងបរិមាណរ៉ែ និងអំបិលដែលរលាយក្នុងទឹក ដោយគិតជាមីលីក្រាមក្នុងមួយលីត្រ (mg/L) ឬផ្នែកក្នុងមួយលាន (ppm)។

យោងតាមស្តង់ដារគុណភាពទឹកផឹករបស់ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងក្រសួងឧស្សាហកម្ម វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ ទឹកដែលអាចបរិភោគបានដោយសុវត្ថិភាពគួរតែមានកម្រិត TDS ទាបជាងកំណត់។

ម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹក ONEMI ត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទឹកដែលមានកម្រិត TDS ខ្ពស់បែបនេះ ដោយធានាបាននូវទឹកស្អាតដែលមានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ធម្មជាតិឡើងវិញ។

បច្ចេកវិទ្យា Reverse Osmosis (RO)៖ ដំណោះស្រាយតែមួយគត់សម្រាប់ទឹកប្រៃ

មនុស្សជាច្រើនតែងយល់ច្រឡំថា ការដាំពុះ ឬការប្រើប្រាស់ធុងចម្រោះដីឥដ្ឋធម្មតាអាចកម្ចាត់ជាតិប្រៃបាន។

នេះជាការយល់ខុសដ៏ធំមួយ ព្រោះការដាំពុះទឹកមានតែធ្វើឱ្យទឹកហួត និងបង្កើនកំហាប់ជាតិអំបិលឱ្យកាន់តែប្រៃជាងមុនតែប៉ុណ្ណោះ។

បច្ចេកវិទ្យាតែមួយគត់ដែលអាចបំបែកម៉ូលេគុលអំបិល (Sodium Chloride) ចេញពីទឹកបានដោយជោគជ័យ គឺប្រព័ន្ធចម្រោះ Reverse Osmosis (RO)។ ប្រព័ន្ធនេះដំណើរការដោយប្រើប្រាស់សម្ពាធខ្ពស់ដើម្បីរុញច្រានទឹកឱ្យឆ្លងកាត់ភ្នាសចម្រោះស្តើងហៅថា RO Membrane។ ភ្នាសចម្រោះនេះមានទំហំរន្ធតូចល្អិតបំផុតត្រឹម 0.0001 មីក្រូ (តូចជាងសក់មនុស្សរហូតដល់ 500,000 ដង) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យតែម៉ូលេគុលទឹកស្អាតឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះ រីឯសារធាតុរ៉ែអំបិល អាសេនិច ដែក និងមេរោគបាក់តេរីទាំងអស់ត្រូវបានបដិសេធ និងបង្ហូរចេញទៅក្រៅតាមទុយោទឹកកខ្វក់។

ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹកដែលមានគុណភាពខ្ពស់ដូចជាម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹក ONEMI នឹងជួយធានាថា ភ្នាសចម្រោះ RO របស់អ្នកមានអាយុកាលប្រើប្រាស់យូរអង្វែង និងអាចកម្ចាត់ជាតិប្រៃបានពី 95% ទៅ 99% ទោះបីជាប្រភពទឹកដើមមានភាពប្រឈមខ្លាំងក៏ដោយ។

ការណែនាំជាជំហានៗក្នុងការតំឡើងប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកប្រៃក្នុងផ្ទះ

ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធចម្រោះ RO ដំណើរការបានល្អ និងមិនងាយស្ទះ ដំណើរការចម្រោះត្រូវតែរៀបចំឡើងជាប្រព័ន្ធលំដាប់លំដោយដូចខាងក្រោម៖

• ជំហានទី ១៖ ការចម្រោះកម្រិតដំបូង (Pre-Filtration)
  ទឹកអណ្តូងត្រូវតែឆ្លងកាត់ការចម្រោះកំទេចកំទីធំៗជាមុនសិន។ ការប្រើប្រាស់ធុងចម្រោះខ្សាច់ ធ្យូង និងគ្រួស (Media Filter) នឹងជួយកម្ចាត់កករ ល្អក់ និងសារធាតុដែក (អាលុយមីញ៉ូម/ដែក) ដែលអាចធ្វើឱ្យស្ទះភ្នាស RO យ៉ាងលឿន។
• ជំហានទី ២៖ ការប្រើប្រាស់សារធាតុទន់ (Water Softening)
  ទឹកអណ្តូងប្រៃជារឿយៗមកជាមួយភាពរឹងខ្ពស់ (កាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូម)។ ការប្រើប្រាស់ធុងជ័រជ័រ (Resin Filter) ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរអ៊ីយ៉ុង នឹងជួយកាត់បន្ថយភាពរឹង និងការពារកុំឱ្យកើតមានកំរ៉ែស្ទះក្នុងម៉ាស៊ីនចម្រោះ។
• ជំហានទី ៣៖ ម៉ាស៊ីនចម្រោះ RO កម្រិតខ្ពស់
  បន្ទាប់ពីទឹកឆ្លងកាត់ការចម្រោះបឋមរួច វានឹងត្រូវបញ្ចូលទៅក្នុងម៉ាស៊ីនចម្រោះ RO។ នៅជំហាននេះ ជាតិអំបិលដែលនៅសេសសល់ទាំងអស់នឹងត្រូវជម្រុះចេញទាំងស្រុង។ ការជ្រើសរើសម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹក ONEMI ដែលមានបំពាក់ប្រព័ន្ធលាងសម្អាតភ្នាសចម្រោះដោយស្វ័យប្រវត្ត (Auto-Flush) គឺជាជម្រើសដ៏ឆ្លាតវៃ ដើម្បីការពារការកកកុញនៃជាតិអំបិលនៅលើផ្ទៃភ្នាសចម្រោះ។
• ជំហានទី ៤៖ ការបន្ថែមជាតិរ៉ែ និងកែសម្រួលរសជាតិ (Post-Filtration)
  ដោយសារតែប្រព័ន្ធ RO កម្ចាត់រ៉ែស្ទើរតែទាំងអស់ ទឹកដែលទទួលបានអាចមានលក្ខណៈអាស៊ីតបន្តិច។ ការឆ្លងកាត់តម្រងកាបូនសកម្ម និងតម្រងបន្ថែមរ៉ែជំនួយ (Alkaline/Mineral Filter) នឹងជួយបង្កើនកម្រិត pH និងផ្តល់រសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ធម្មជាតិឡើងវិញ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឧបសគ្គដ៏ធំមួយនៃបច្ចេកវិទ្យា RO គឺការបង្កើតទឹកបង្ហូរចោល (Wastewater)។ ជាមធ្យម សម្រាប់ទឹកស្អាត ១ លីត្រដែលទទួលបាន ម៉ាស៊ីនអាចនឹងត្រូវបង្ហូរទឹកចោលពី ១.៥ ទៅ ២ លីត្រ អាស្រ័យលើគុណភាពទឹកដើម និងសម្ពាធទឹក។ ដូច្នេះ ការរៀបចំបំពង់សម្រាប់ស្តុកទឹកបង្ហូរនេះទុកយកទៅប្រើប្រាស់ឡើងវិញសម្រាប់ការជូតផ្ទះ ឬលាងបង្គន់ គឺជាការអនុវត្តដ៏ល្អបំផុតដើម្បីសន្សំសំចៃទឹក។

ការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកត្រឹមត្រូវ មិនត្រឹមតែការពារសុខភាពក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកពីជំងឺផ្សេងៗប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយសន្សំសំចៃថវិការបស់អ្នកពីការទិញទឹកធុងស្រោចស្រពប្រចាំថ្ងៃក្នុងរយៈពេលវែងផងដែរ។