Siri ya Kupata Mtengenezaji Bora wa Vichungi vya Maji

Katika mitaa yenye purukushani nyingi ya viwanda jijini Dar es Salaam, huku jua kali la utosini likichoma, mmiliki mmoja wa chapa ya vifaa vya nyumbani alikuwa amekunja vipaji vya uso akisoma barua pepe kwenye kompyuta yake. Alikuwa ametoka kupokea shehena ya kwanza ya vichungi vya maji kutoka kwa msambazaji mmoja wa bei nafuu nje ya nchi. Matokeo yake? Zaidi ya asilimia ishirini ya bidhaa hizo zilivuja maji ndani ya wiki ya kwanza ya matumizi, na wateja walikuwa wakipiga simu kulalamika bila kikomo. Hali hii ilitishia kuua biashara yake changa ambayo alikuwa amewekeza mamilioni ya shilingi.

Huu si mkasa wa kubuni, ni uhalisia unaowapata wafanyabiashara wengi wa B2B barani Afrika na kote duniani wanapoingia kichwa kichwa kwenye soko la uagizaji wa mifumo ya kuchuja maji bila kufanya uchunguzi wa kina wa kiufundi.

Uhalisia wa Soko la Maji na Changamoto za Kijiografia

Maji ya bomba katika miji mingi ya Afrika Mashariki, kuanzia Mombasa hadi Kampala, yanakabiliwa na changamoto kubwa za uchafuzi. Ripoti za hivi karibuni za mamlaka za maji zinaonyesha uwepo mkubwa wa madini ya fluoride katika maeneo ya Bonde la Ufa, huku maeneo ya pwani yakikabiliwa na viwango vikubwa vya chumvi (salinity). Kwa mfano, mkoani Arusha, viwango vya fluoride vinaweza kuzidi miligramu 5 kwa lita, kiwango ambacho ni hatari kwa afya ya meno na mifupa ya binadamu kulingana na viwango vya Shirika la Afya Duniani (WHO).

Hapa ndipo umuhimu wa kuchagua teknolojia sahihi ya kuchuja maji unapoingia. Huwezi kutumia kichujio cha kawaida cha mkaa (activated carbon) kutatua tatizo la fluoride au chumvi nyingi; unahitaji mfumo thabiti wa Reverse Osmosis (RO) wenye utando (membrane) wenye ubora wa hali ya juu. Wafanyabiashara wengi wanashindwa kuelewa tofauti hii ya kiufundi, wakiagiza mifumo isiyoendana na ubora wa maji wa eneo lao, na hatimaye kupoteza uaminifu kwa wateja wao.

Katika muktadha huu, wachambuzi wa sekta ya afya na maji wanashauri kuwa, kabla ya kuagiza shehena yoyote kutoka China, ni lazima kufanya uchambuzi wa kina wa kimaabara wa maji yaliyopo kwenye soko lako lengwa. Je, yana bakteria wengi? Je, yana madini ya chuma (iron) yanayochafua mabomba? Majibu ya maswali haya ndiyo yatakayoamua aina ya mtengenezaji unayepaswa kufanya naye kazi nchini China, nchi ambayo imekuwa kitovu cha uzalishaji wa teknolojia hizi duniani.

Vigezo vya Kiufundi vya Kutathmini Viwanda vya China

Unapotafuta mshirika wa uzalishaji nchini China, ni rahisi kupotea kwenye msitu wa kurasa za Alibaba au Made-in-China. Kila kampuni inajidai kuwa “kiwanda kikubwa” chenye bei nafuu kuliko zote. Hata hivyo, ukweli ni kwamba kuna tofauti kubwa kati ya kampuni za biashara (trading companies) na watengenezaji halisi wenye viwanda vya kisasa vinavyofuata misingi ya ISO 9001. ONEMI, kwa mfano, ni miongoni mwa watengenezaji wachache nchini China wanaomiliki viwanda vyenye mifumo thabiti ya udhibiti wa ubora kuanzia malighafi hadi bidhaa ya mwisho.

Ili kukusaidia kufanya maamuzi sahihi, hapa kuna jedwali linaloonyesha tofauti ya kiufundi kati ya watengenezaji wa daraja la kwanza na wale wa madaraja ya chini:

Moja ya makosa makubwa ambayo waagizaji wengi hufanya ni kupuuza ubora wa plastiki inayotumika kutengeneza makazi ya kichujio (filter housing). Plastiki isiyo ya kiwango cha chakula (non-food grade) inaweza kutoa kemikali hatari kama vile Bisphenol A (BPA) kuingia kwenye maji yaliyosafishwa, jambo ambalo linaharibu kabisa lengo la kuwa na kichujio cha maji kwa ajili ya kulinda afya.

Umuhimu wa Huduma za OEM na ODM katika Soko la Ushindani

Kufanikiwa katika soko la vifaa vya kusafisha maji hakutegemei tu kuuza bidhaa; inategemea jinsi unavyoweza kutofautisha chapa yako na washindani wako. Hapa ndipo uwezo wa OEM (Original Equipment Manufacturer) na ODM (Original Design Manufacturer) unapokuwa na umuhimu mkubwa. Unapofanya kazi na mtengenezaji mwenye uwezo mkubwa wa kihandisi, unaweza kubuni bidhaa inayolenga mahitaji maalum ya soko lako.

Fikiria mfano huu: Katika maeneo mengi ya vijijini au vitongoji vya miji mikubwa ambapo umeme haueleweki au haupatikani kabisa, mifumo ya kawaida ya RO inayohitaji pampu za umeme haiwezi kufanya kazi vizuri. Kupitia ushirikiano wa ODM, unaweza kuomba kiwanda kitengeneze mfumo wa Ultrafiltration (UF) unaofanya kazi kwa kutumia shinikizo la kawaida la maji ya mvuto (gravity-fed), bila kuhitaji nishati ya umeme kabisa. Hii inakupa fursa ya kutawala soko ambalo washindani wako hawawezi kulifikia.

Ubunifu wa namna hii unahitaji mshirika wa viwanda ambaye ana timu imara ya utafiti na maendeleo (R&D). Mshirika huyo anapaswa kuwa na uwezo wa kutengeneza mifano ya majaribio (prototypes) haraka, kufanya vipimo vya uimara, na kurekebisha miundo kulingana na mrejesho wako wa kiufundi kabla ya kuanza uzalishaji wa wingi.

Jinsi ya Kuepuka Mitego ya Kibiashara na Usafirishaji

Hapa kuna ukweli mchungu ambao makampuni mengi ya biashara hayapendi uujue: bei ya chini kabisa unayopewa kwenye makaratasi mara nyingi huwa na gharama zilizofichika. Unaweza kupewa ofa ya kichujio cha maji kwa dola kumi, lakini ukaja kugundua kuwa gharama za vipuri, vifungashio hafifu vinavyosababisha uharibifu njiani, na ucheleweshaji wa uzalishaji unaongeza gharama halisi kwa zaidi ya asilimia hamsini.

Wakati wa kujadili mikataba na watengenezaji nchini China, ni muhimu kuweka wazi makubaliano ya kiwango cha ubora (SLA – Service Level Agreement). Hakikisha kuwa mkataba wako unajumuisha vifungu vinavyofafanua hatua zitakazochukuliwa ikiwa kiwango fulani cha bidhaa kitapatikana na kasoro baada ya kuwasili bandarini. Pia, usisahau kuomba vipuri vya ziada (kama vile pete za raba – O-rings, na viunganishi vya haraka – quick fittings) ambavyo mara nyingi huharibika wakati wa usafirishaji au ufungaji wa kwanza.

Mwisho kabisa, masuala ya usafirishaji na uingizaji wa bidhaa nchini yanahitaji nyaraka sahihi. Hakikisha mtengenezaji wako ana uzoefu wa kusafirisha bidhaa kwenda katika ukanda wako na anaweza kutoa nyaraka zote zinazohitajika na mamlaka za mapato na viwango vya ubora nchini kwako, kama vile TBS nchini Tanzania au KEBS nchini Kenya. Bila nyaraka hizi, shehena yako inaweza kuzuiliwa bandarini kwa wiki kadhaa, jambo linaloweza kukuingiza kwenye gharama kubwa za uwekaji wa mzigo bandarini (demurrage charges).