한국어
ရန်ကုန်မြို့ လှိုင်သာယာစက်မှုဇုန်ရှိ အထည်ချုပ်နှင့် အစားအသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် နေ့စဉ် ရေဂါလန်ပေါင်း သောင်းချီ အသုံးပြုနေရသည်။ မကြာသေးမီက ထိုစက်မှုဇုန်ရှိ မြေအောက်ရေတွင်းများမှ ထွက်ရှိသော ရေ၏ နောက်ကျိမှုညွှန်းကိန်း (Turbidity) သည် ပုံမှန်ထက် ၅ ဆခန့် မြင့်တက်လာပြီး သံဓာတ်ပါဝင်မှုမှာလည်း တစ်လီတာလျှင် ၃.၅ မီလီဂရမ်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ဤပြဿနာသည် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလိုင်းရှိ စက်ပစ္စည်းများကို ပျက်စီးစေရုံသာမက ထုတ်ကုန်အရည်အသွေးကိုပါ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်လာစေသည်။ စက်ရုံမန်နေဂျာအများစုသည် ထိုသို့သော ရေနောက်ကျိမှုနှင့် မိလ္လာညစ်ညမ်းမှု ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် မည်သည့်နည်းပညာကို ရွေးချယ်ရမည်နည်းဟု ခေါင်းခဲနေကြရသည်။
စက်မှုရေသန့်စင်မှုလောကတွင် နည်းပညာအမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် Ultrafiltration (UF) စနစ်သည် ရေပန်းအစားဆုံး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ဤစနစ်သည် သင့်စက်ရုံအတွက် တကယ်ပဲ အကိုက်ညီဆုံး ဖြစ်ပါသလား။
Executive Summary
- UF စနစ်သည် ၀.၀၁ မှ ၀.၁ မိုက်ခရွန် (Micron) ရှိသော အပေါက်ငယ်များဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်၊ ဘက်တီးရီးယားနှင့် အနည်များကို ၉၉.၉၉% အထိ ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။
- ဓာတုပစ္စည်းအသုံးပြုမှု နည်းပါးပြီး လျှပ်စစ်စွမ်းအင် သုံးစွဲမှု သက်သာသောကြောင့် စက်မှုဇုန်များတွင် ရေရှည်ကုန်ကျစရိတ်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
- အရည်ပျော်ဝင်နေသော ဆားဓာတ်များ (TDS) ကို ဖယ်ရှားနိုင်စွမ်းမရှိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆားငန်ရေထွက်သော ဒေသများတွင် RO စနစ်နှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်။
UF နည်းပညာ၏ အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် မြန်မာ့စက်မှုဇုန်များ၏ လက်ရှိမြေပြင်အခြေအနေ
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး UF (Ultrafiltration) စနစ်သည် အခြေခံအားဖြင့် ဆန်ခါအသေးစားလေးများသဖွယ် အလုပ်လုပ်သော Hollow Fiber Membrane နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသည်။ ၎င်း၏ အမြှေးပါး အပေါက်ငယ်အရွယ်အစားသည် ၀.၀၁ မှ ၀.၁ မိုက်ခရွန် (Micron) သာရှိသဖြင့် လူ့ဆံပင်အမျှင်တစ်ချောင်းထက် အဆပေါင်း သောင်းချီ သေးငယ်သည်။ ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော သဲ၊ ဖုန်၊ ရွှံ့စေး၊ ကော်လိုရိုက် (Colloids) နှင့် ရောဂါပိုးမွှားများကို စက်မှုအဆင့်မီ ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ စက်မှုဇုန်အများစုတွင် သုံးစွဲနေသော မြေအောက်ရေသည် သံဓာတ်၊ မန်းဂနိစ်ဓာတ်နှင့် စက်မှုဓာတုစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကြောင့် ညစ်ညမ်းမှုနှုန်း မြင့်မားနေသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများအရ စက်မှုဇုန်အချို့ရှိ ရေနမူနာများတွင် ကောလီဖောင်ဘက်တီးရီးယား (Coliform Bacteria) ပါဝင်မှုသည် သတ်မှတ်စံနှုန်းထက် ကျော်လွန်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ONEMI ကဲ့သို့သော နည်းပညာမြင့် ရေသန့်စင်မှုစနစ်များက ဤဘက်တီးရီးယားများကို ဓာတုပစ္စည်းအလွန်အကျွံသုံးစွဲရန်မလိုဘဲ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ စစ်ထုတ်ပေးနိုင်သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး UF စနစ်သည် အခြားသော သမားရိုးကျသဲရေစစ်ကန်များထက် နေရာယူမှု ၆၀% ခန့် ပိုမိုသက်သာသည်။ သို့သော် လူအများစု မေ့လျော့နေကြသော အချက်တစ်ခုရှိသည်။ UF စနစ်သည် ရေ၏ အရောင်၊ အနံ့နှင့် နောက်ကျိမှုကို ကောင်းမွန်စွာ ဖယ်ရှားပေးနိုင်သော်လည်း ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော ဆားဓာတ် (TDS) ကိုမူ တစ်စက်မျှ လျှော့ချပေးနိုင်စွမ်း မရှိပေ။
စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် UF စနစ်ကို ရွေးချယ်ရသည့် အဓိကအားသာချက်များ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်မီးရရှိမှု အခြေအနေသည် စက်ရုံလည်ပတ်စရိတ်အပေါ် ကြီးမားစွာ သက်ရောက်မှုရှိသည်။ Reverse Osmosis (RO) စနစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက UF စနစ်သည် အလုပ်လုပ်ရန် ဖိအား (Operating Pressure) အလွန်နည်းပါးစွာသာ လိုအပ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၁.၀ မှ ၃.၀ ဘား (Bar) ခန့်သာ လိုအပ်သဖြင့် မြင်းကောင်ရေအားနည်းသော ရေစုပ်ပန့်များကိုသာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းသည် စက်ရုံ၏ လျှပ်စစ်မီတာခကို လစဉ် ၄၀% အထိ သက်သာစေနိုင်သည်။
ရေအရည်အသွေး တည်ငြိမ်မှုသည်လည်း ထုတ်လုပ်မှုကွင်းဆက်အတွက် အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။ ရေဝင်အရည်အသွေး (Feed Water Quality) မည်မျှပင် အတက်အကျရှိစေကာမူ UF Membrane မှ ထွက်လာသော ရေ၏ နောက်ကျိမှုနှုန်းသည် အမြဲတမ်း ၀.၁ NTU အောက်တွင်သာ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် အဖျော်ယမကာစက်ရုံများနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အထူးအရေးကြီးသော လိုအပ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အောက်ပါဇယားသည် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး UF စနစ်၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
| လုပ်ဆောင်ချက် ကန့်သတ်ချက် | သတ်မှတ်ချက်တန်ဖိုး | ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူး |
|---|---|---|
| Pore Size (အပေါက်ငယ်အရွယ်အစား) | 0.01 – 0.1 Micron | ဘက်တီးရီးယားနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်များကို ၉၉.၉၉% ဖယ်ရှားပေးခြင်း |
| Operating Pressure (လုပ်ဆောင်မှုဖိအား) | 1.0 – 3.0 Bar | လျှပ်စစ်စွမ်းအင် သုံးစွဲမှု သက်သာစေခြင်း |
| Recovery Rate (ရေပြန်လည်ရရှိမှုနှုန်း) | 90% – 95% | စွန့်ပစ်ရေပမာဏကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချပေးခြင်း |
| Turbidity Removal (နောက်ကျိမှုဖယ်ရှားနိုင်စွမ်း) | < 0.1 NTU | စက်မှုကုန်ထုတ်စက်ပစ္စည်းများ သက်တမ်းရှည်စေခြင်း |
ဓာတုဆေးဝါးများ သုံးစွဲမှု ကင်းစင်ခြင်းသည်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စံနှုန်း (ISO 14001) ကို လိုက်နာလိုသော စက်ရုံများအတွက် အားသာချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ UF စနစ်သည် သမားရိုးကျ ရေကြည်လင်စေသော စနစ်များကဲ့သို့ Coagulants သို့မဟုတ် Flocculants ကဲ့သို့သော ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများကို ပုံမှန်အသုံးပြုရန် မလိုပါ။ ထို့ကြောင့် စက်ရုံမှ ထွက်လာသော စွန့်ပစ်ရေသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ညစ်ညမ်းစေမှု နည်းပါးသည်။
လက်တွေ့ရင်ဆိုင်ရမည့် အားနည်းချက်များနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး UF စနစ်တွင်လည်း အားနည်းချက်များ ရှိနေသည်။ အကြီးမားဆုံးသော စိန်ခေါ်မှုမှာ Membrane Fouling (အမြှေးပါးပိတ်ဆို့ခြင်း) ဖြစ်သည်။ ရေထဲတွင် အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများနှင့် သံဓာတ်များပြားပါက အမြှေးပါးများ အလွယ်တကူ ပိတ်ဆို့သွားတတ်သည်။ ၎င်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက် နာရီဝက် သို့မဟုတ် တစ်နာရီလျှင်တစ်ကြိမ် Backwash (ရေပြန်ဆေးခြင်း) ပြုလုပ်ပေးရပြီး တစ်ပတ်လျှင်တစ်ကြိမ် Chemically Enhanced Backwash (CEB) ခေါ် ဓာတုဆေးရည်သုံး၍ ပြန်လည်ဆေးကြောပေးရသည်။
ဒုတိယအချက်မှာ TDS (Total Dissolved Solids) နှင့် မာကျောမှု (Hardness) ကို မဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသများရှိ မြေအောက်ရေတွင် ကယ်လ်ဆီယမ်နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ်ကဲ့သို့သော ထုံးဓာတ်များပြားစွာ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ထိုရေမျိုးကို UF စနစ်တစ်ခုတည်းဖြင့် စစ်ထုတ်ပါက ရေနွေးအိုးများနှင့် စက်မှုကွိုင်များတွင် ဂျိုး (Scale) များ တက်လာမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရေ၏ မာကျောမှုကို လျှော့ချရန်အတွက် Water Softener စနစ် သို့မဟုတ် RO စနစ်ကို နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ထပ်မံတပ်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်။
ဤနေရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဝန်ခံချက်တစ်ခု ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သင့်စက်ရုံ၏ ရေဝင်လမ်းကြောင်းတွင် အဆီနှင့် အမဲဆီ (Oil & Grease) ပါဝင်မှုသည် ၁ လီတာလျှင် ၂ မီလီဂရမ်ထက် ကျော်လွန်နေပါက UF Membrane သည် ရက်ပိုင်းအတွင်း လုံးဝပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အမဲဆီပါဝင်သော စက်ရုံစွန့်ပစ်ရေများကို သန့်စင်ရာတွင် သင့်လျော်သော အကြိုသန့်စင်မှု (Pre-treatment) မပါဘဲ ဤစနစ်ကို တိုက်ရိုက်အသုံးမပြုသင့်ပေ။
စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အကောင်းဆုံးသော ရေသန့်စင်မှုဗျူဟာ
လက်တွေ့တွင် စက်ရုံအများစုသည် UF စနစ်တစ်ခုတည်းကို သီးသန့်အသုံးမပြုကြဘဲ Multi-Stage စနစ်အဖြစ် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကြသည်။ ONEMI ၏ ထုတ်ကုန်ဒီဇိုင်းအင်ဂျင်နီယာများ၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်အရ UF စနစ်ကို RO စနစ်၏ ရှေ့ပြေးရေစစ် (Pre-treatment) အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းသည် RO Membrane ၏ သက်တမ်းကို ၂ ဆအထိ ရှည်ကြာစေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းသည် RO စနစ်၏ အမြှေးပါးများ ခဏခဏ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကုန်ကျမည့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစရိတ်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
သင့်စက်ရုံအတွက် ရေသန့်စနစ်ကို ရွေးချယ်ရာတွင် ရေ၏ အရည်အသွေးကို ဦးစွာ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်သင့်သည်။ ရေထဲတွင် ပါဝင်သော ဒြပ်ပစ္စည်းများ၏ ပမာဏကို တိကျစွာ သိရှိမှသာ ကနဦးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (CAPEX) နှင့် လည်ပတ်စရိတ် (OPEX) ကို အကောင်းဆုံး တွက်ချက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ONEMI အနေဖြင့် မြန်မာ့စက်မှုဇုန်များ၏ ရေအရည်အသွေးနှင့် ကိုက်ညီသော စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး UF စနစ်များကို အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ စနစ်တကျ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲပြီး တပ်ဆင်ပေးလျက်ရှိသည်။
ရေရှည်တည်တံ့သော ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန်အတွက် သင့်လျော်သော နည်းပညာကို မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်အသုံးပြုခြင်းသည်သာ အကောင်းဆုံးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်ပေသည်။