한국어
ရန်ကုန်မြို့လယ်က နာမည်ကြီး ကဖေးဆိုင်တစ်ဆိုင်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့လက ရေခဲစက်နဲ့ ကော်ဖီဖျော်စက်တွေ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပျက်စီးသွားလို့ ပြင်ဆင်စရိတ်နဲ့ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ရပ်တန့်သွားတဲ့အတွက် စုစုပေါင်း မြန်မာကျပ်ငွေ ၃၅ သိန်းကနေ သိန်း ၅၀ ကြား ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ရပါတယ်။
ဒီလောက်အထိ ဆုံးရှုံးမှုကြီးမားသွားရတဲ့ တကယ့်တရားခံက တခြားမဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ နေ့တိုင်း သုံးနေ၊ သောက်နေကြတဲ့ ရေထဲမှာပါတဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ အနည်အနှစ်တွေနဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းရှင် တော်တော်များများဟာ ဝန်ထမ်းတွေ ဖျားနာလို့ ခွင့်ယူတာ၊ စက်ပစ္စည်းတွေ ခဏခဏ ပျက်စီးတာတွေကို သာမန်ကိစ္စလို့ပဲ ထင်တတ်ကြပေမယ့် တကယ်တော့ ဒါတွေအားလုံးဟာ သောက်သုံးရေ အရည်အသွေး မပြည့်မီတာကနေ စတင်တာဖြစ်ပြီး ရေရှည်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို တဖြည်းဖြည်း ချောက်ထဲ ဆွဲချသွားနိုင်တဲ့အထိ အန္တရာယ်ကြီးမားလှပါတယ်။
Executive Summary
- မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် သောက်သုံးရေ အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် ဝန်ထမ်းများ ဖျားနာကာ ကုန်ထုတ်စွမ်းအား ၁၅% မှ ၂၅% ထိ ကျဆင်းနိုင်ပြီး စက်ပစ္စည်းများ ပျက်စီးမှုကြောင့် လစဉ် သိန်းဂဏန်းမှ သန်းဂဏန်းအထိ လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
- ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့ကြီးများရှိ မြေအောက်ရေတွင် အိုင်ရွန် (Iron)၊ ကယ်လ်စီယမ် (Calcium) နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ် (Magnesium) ဓာတ်များ အဆမတန် မြင့်မားနေပြီး ဝန်ထမ်းများနှင့် စားသုံးသူများအတွက် ကျန်းမာရေး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေသည်။
- စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စင်စနစ် (Industrial/Commercial Water Purification) ကို စနစ်တကျ ရွေးချယ်တပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ရေရှည်လည်ပတ်မှုစရိတ်ကို ထက်ဝက်ကျော် လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အသေးစား လုပ်ငန်းတွေမှာ ရေကြောင့် ဖြစ်တတ်တဲ့ ကုန်ကျစရိတ် ဖုံးကွယ်မှုများ
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ လစဉ် ကုန်ကျစရိတ်စာရင်းကို တွက်ချက်တဲ့အခါ ရေဖိုးရေခကို သာမန်အထွေထွေစရိတ်ထဲမှာပဲ ထည့်ထားလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သောက်သုံးရေ သန့်ရှင်းမှု မရှိတာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သွယ်ဝိုက်သော ကုန်ကျစရိတ် (Indirect Costs) တွေကိုတော့ သတိမထားမိကြပါဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် သင့်ရုံးခန်းမှာ ဝန်ထမ်း အယောက် ၃၀ ကနေ ၅၀ ကြား ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ ရေမသန့်လို့ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်တာ၊ ဗိုက်နာတာတွေကြောင့် တစ်လကို ဝန်ထမ်း ၃ ယောက်ကနေ ၅ ယောက်လောက် ခွင့်ယူရမယ်ဆိုရင် လုပ်ငန်းရဲ့ လုပ်ဆောင်ရည်ဟာ သိသိသာသာကို ကျဆင်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါတင်မကသေးပါဘူး။ စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်းတွေ၊ ဟိုတယ်နဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာဆိုရင် ရေအရည်အသွေး မကောင်းတာဟာ အစားအသောက် အရသာကို ပျက်ပြားစေရုံတင်မကဘဲ Customer တွေရဲ့ ယုံကြည်မှုကိုပါ တစ်ခါတည်း ဆုံးရှုံးသွားစေနိုင်ပါတယ်။
အမှန်တကယ်တော့ ရေသန့်ဗူးကြီးတွေ လစဉ် ဝယ်ယူသုံးစွဲနေရတဲ့ စရိတ်ဟာ တစ်နှစ်စာ တွက်ကြည့်ရင် သိန်း ၄၀ ကနေ သိန်း ၆၀ ကျော်အထိ ရှိနေတတ်ပြီး ဒါဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခု တပ်ဆင်လိုက်တာထက် ပိုမိုကုန်ကျနေတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။
မြန်မာ့မြေအောက်ရေ အရည်အသွေးနှင့် လုပ်ငန်းခွင် ကျန်းမာရေး အန္တရာယ်
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြို့ကြီးအများစု၊ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းက လှိုင်သာယာ၊ ရွှေပြည်သာ စတဲ့ စက်မှုဇုန်တွေနဲ့ မန္တလေးမြို့ရဲ့ အချို့နေရာတွေမှာ မြေအောက်ရေ (အဝီစိတွင်းရေ) ကို အဓိက အသုံးပြုနေကြရပါတယ်။ ဒီမြေအောက်ရေတွေထဲမှာ WHO (ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့) က သတ်မှတ်ထားတဲ့ စံနှုန်းထက် ကျော်လွန်နေတဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေနဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ အမြောက်အမြား ပါဝင်နေတတ်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ရေထဲမှာ ကယ်လ်စီယမ်နဲ့ မဂ္ဂနီစီယမ် ပမာဏ မြင့်မားနေတဲ့ ရေမာ (Hard Water) တွေဟာ စက်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ပိုက်လိုင်းတွေထဲမှာ ဂျိုး (Scale) တွေ တက်စေပြီး ရေခဲစက်၊ ကော်ဖီစက်နဲ့ ဘွိုင်လာတွေကို သက်တမ်းမပြည့်ခင် ပျက်စီးစေပါတယ်။ နာမည်ကြီး ရေသန့်စက် အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ONEMI ရဲ့ နည်းပညာရှင်တွေ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံက စက်မှုဇုန်တွေမှာ သုံးစွဲနေတဲ့ မြေအောက်ရေရဲ့ ၇၀% ကျော်ဟာ သီးသန့် ရေသန့်စင်စနစ် မသုံးဘဲ တိုက်ရိုက်သုံးစွဲဖို့ မသင့်တော်ဘူးလို့ သိရပါတယ်။
အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံ မြေအောက်ရေတွင် အတွေ့ရများသော ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် ၎င်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သော ပြဿနာများကို ဖော်ပြထားပါတယ်။
| ဓာတ်ပစ္စည်းအမျိုးအစား | သတ်မှတ်စံနှုန်း (မဂ္ဂီဂရမ်/လီတာ) | ကျန်းမာရေး ထိခိုက်မှု | လုပ်ငန်းသုံး စက်ပစ္စည်းအပေါ် သက်ရောက်မှု |
|---|---|---|---|
| အိုင်ရွန် (Iron/သံဓာတ်) | 0.3 mg/L အောက် | အရေပြားယားယံခြင်း၊ အစာအိမ်ထိခိုက်ခြင်း | ပိုက်လိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်း၊ အဝတ်အထည်များ အရောင်စွန်းထင်းခြင်း |
| မာကြောမှု (Hardness) | 150 mg/L အောက် | ကျောက်ကပ်တွင် ကျောက်တည်ခြင်း | အပူပေးစက်များတွင် ဂျိုးတက်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်စားသုံးမှု ပိုမိုများပြားလာခြင်း |
| အာဆင်းနစ် (Arsenic) | 0.01 mg/L အောက် | ရေရှည်တွင် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြင်း | မရှိသလောက်နည်းပါးသော်လည်း ကုန်ချောအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင် |
| ကလိုရိုက် (Chloride) | 250 mg/L အောက် | သွေးတိုးရောဂါရှိသူများအတွက် အန္တရာယ်ရှိခြင်း | သံချေးတက်ခြင်းကို လျင်မြန်စေခြင်း (Corrosion) |
ဒီလို ရေအရည်အသွေး ပြဿနာတွေဟာ စက်ရုံဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ခြိမ်းခြောက်နေပြီး လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး (OSHA) စံနှုန်းတွေကိုလည်း ကိုက်ညီမှု မရှိစေပါဘူး။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စင်စနစ်ကို ရွေးချယ်ရာတွင် သိထားသင့်သည့် အချက်များ
သင့်လုပ်ငန်းအတွက် ရေသန့်စနစ်တစ်ခုကို ရွေးချယ်တော့မယ်ဆိုရင် ဈေးအသက်သာဆုံးစနစ်ကိုပဲ မျက်စိမှိတ်ဝယ်ယူတာမျိုးဟာ ရေရှည်မှာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုစရိတ် ပိုမိုကြီးမားသွားစေတတ်ပါတယ်။ အဆင့်မြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စနစ်တွေမှာ အဓိကအားဖြင့် အဆင့်သုံးဆင့် ပါဝင်ရပါမယ်။ ပထမအဆင့်ကတော့ မျက်စိနဲ့ မြင်နိုင်တဲ့ အနယ်အနှစ်တွေကို စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ Pre-filtration အဆင့်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအဆင့်ကတော့ ရေထဲမှာ ပျော်ဝင်နေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေနဲ့ အနံ့ဆိုးတွေကို ဖယ်ရှားပေးတဲ့ Carbon Filtration အဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံး တတိယအဆင့်ကတော့ အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေနဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေကို အနုစိတ်စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ Reverse Osmosis (RO) စနစ် သို့မဟုတ် Ultrafiltration (UF) စနစ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ လုပ်ငန်းရှင်တွေ အမှားအယွင်းအများဆုံး ကိစ္စတစ်ခုရှိပါတယ်။ ရေထဲမှာ ဘာဓာတ်တွေ ဘယ်လောက်ပါဝင်နေလဲဆိုတာကို ရေဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှု (Water Test) မလုပ်ဘဲ ရေသန့်စက်ကို ဝယ်ယူတပ်ဆင်လိုက်ကြတာပါပဲ။ ရေထဲမှာ သံဓာတ်များနေတာကို သာမန် RO စနစ်တစ်ခုတည်း တပ်ဆင်လိုက်ရင် ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ RO Membrane ပြားတွေ ပိတ်ဆို့ပျက်စီးသွားပါလိမ့်မယ်။
ဒါကြောင့်မို့လို့ လုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စနစ် မတပ်ဆင်ခင်မှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ အင်ဂျင်နီယာတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး မိမိဆီက ထွက်တဲ့ ရေအရည်အသွေးကို အရင်ဆုံး စမ်းသပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ONEMI အမှတ်တံဆိပ်က ထုတ်လုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စင်စနစ်တွေဟာ မြန်မာ့ရေအရည်အသွေးနဲ့ ကိုက်ညီအောင် အထူးထုတ်လုပ်ထားပြီး ရေရှည်အသုံးခံနိုင်တဲ့ အားသာချက်တွေကြောင့် လူသိများပါတယ်။
ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ် ရေသန့်စင်စနစ်ကို တွက်ချက်ခြင်း
အစပိုင်းမှာ ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခု တပ်ဆင်ဖို့အတွက် ကနဦးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုန်ကျစရိတ် (Initial Investment) ဟာ မြန်မာကျပ်ငွေ ၁၅ သိန်းကနေ သိန်း ၈၀ ကြား (လုပ်ငန်းပမာဏအလိုက်) ရှိနိုင်တဲ့အတွက် လုပ်ငန်းရှင်အချို့ တွန့်ဆုတ်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရေရှည် ROI (Return on Investment) ကို တွက်ချက်ကြည့်ရင်တော့ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဟာ အလွန်ဆုံး ၆ လကနေ ၉ လအတွင်းမှာတင် အရင်းကျေနိုင်တာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဥပမာအားဖြင့် ဝန်ထမ်း ၁၀၀ ရှိတဲ့ စက်ရုံတစ်ခုဟာ တစ်နေ့ကို ရေသန့်ဗူးကြီး အလုံး ၂၀ သုံးစွဲရတယ်ဆိုပါစို့။ ရေသန့်တစ်ဗူးကို ပျမ်းမျှ ၂,၅၀၀ ကျပ်နဲ့ တွက်ရင် တနေ့ကို ၅၀,၀၀၀ ကျပ်၊ တစ်လကို ၁၅ သိန်းကျပ် ကုန်ကျနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နှစ်စာဆိုရင်တော့ သိန်း ၁၈၀ ကျော်အထိ ရှိလာမှာပါ။ ONEMI ရဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး ရေသန့်စနစ်တစ်ခုကို တပ်ဆင်လိုက်မယ်ဆိုရင်တော့ ကနဦးစက်ဖိုးနဲ့ လစဉ် Filter လဲလှယ်ခအပါအဝင် ပထမနှစ်မှာတင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ၄၀% ကျော် သက်သာစေပြီး ဒုတိယနှစ်ကစလို့ ၈၀% ကျော်အထိ သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သင့်လုပ်ငန်းရဲ့ လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ဖို့အတွက် စနစ်ကျတဲ့ ရေသန့်စင်စနစ်တစ်ခုမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ အချိန်တန်ပြီဖြစ်ကြောင်း တိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်။