한국어
Ka taba tsayawa ka kalli ruwan da kake sha yau da kullum kuwa? Da yawa daga cikinmu muna tunanin muddin ruwa yana da tsarki a ido, to babu matsala. Gaskiyar magana ita ce, rashin launi baya nufin tsafta.
A cikin birane da karkara a Najeriya, kusan kashi 60% na cututtukan da ke damun iyalai suna da alaƙa da gurbataccen ruwan sha. Yawancin lokaci muna zuba kuɗi wurin siyan magunguna, alhalin matsalar tana can tana jiranmu a cikin rariya ko famfo. Bari mu fuskanci gaskiya: idan baka san abin da kake nema ba, ba za ka taba gane cewa ruwanka yana kashe ka a hankali ba.
Taƙaitaccen Bayani
- Launi da wari sune manyan alamomin farko na gane ruwa mai ɗauke da sinadarai masu haɗari kamar tsatsa ko sulfur.
- Hukumar Tsara Ingancin Ruwa ta Najeriya (SON) ta tsara ka’idoji, amma kusan kashi 70% na ruwan rijiyoyi ba su cika wannan shari’a ba.
- Amfani da tace ruwa na zamani shine kadai tabbataccen kariya ga lafiyar iyalinka daga cututtuka kamar kwalara.
Tsakanin Ruwa Mai Kyau da Gurɓataccen Ruwa: Bambancin
Wani lokaci muna yaudarar kanmu. Muna kallon ruwan famfo da ke fita da sauri, muna tunanin komai lafiya lau yake. Amma idan ka kwatanta shi da tabbataccen ruwa mai tsafta, bambancin yana da firgitarwa.
Ruwan da ke da lafiya ba shi da wani launi, wari, ko dandano na daban. Ruwan da ke dauke da guba kuwa, ko da yana da tsarki a ido, yana barin alamomi a jikin tukunyar girki, bokiti, ko ma a jikin fatar jikinka bayan kayi wanka. Mutane da yawa a Kano da Legas suna fuskantar matsalar bushewar fata da lalataccen gashi saboda yawan sinadarin ‘calcium’ da ‘magnesium’ a cikin ruwan rijiyoyinsu.
Shin kasan cewa kamfanin ONEMI yana bayar da na’urorin tace ruwa da ke iya fitar da kusan kashi 99% na wadannan sinadarai masu tauraro? Wannan shine babban bambanci tsakanin shan ruwa kawai da kuma shan ruwan da ke rayawa.
| Sifa | Ruwa Mai Kyau (Tsaftatacce) | Gurɓataccen Ruwa (Mai Haɗari) |
|---|---|---|
| Launi | Fari sol, babu datti | Mai rawaya, ruwan kasa, ko kore |
| Wari | Babu ko daya | Warin rubabben kwai, klorin, ko kifi |
| Dandano | Dadi na halitta, babu daci | Mai dandanon karfe, gishiri, ko daci |
| Tasiri ga Fata | Yana sanya fata laushi | Yana haifar da kaikayi da bushewa |
Alamomin Gani: Abubuwan da Idonka Zai Iya Kallo
Idan ka zuba ruwa a cikin gilashi mai tsarki, me kake gani? Idan ka ga wani launi kamar rawaya ko ruwan kasa, to tabbas akwai tsatsa ko datti daga tsofaffin bututu. Wannan matsala ce ta yau da kullum a tsofaffin unguwanni inda ba a sauya bututun ruwa na gwamnati ba tun shekaru talatin da suka gabata.
Launin kore ko shudi kuwa yana nuna cewa akwai sinadarin tagulla (copper) yana narkewa a cikin ruwanka. Wannan yawanci yana faruwa ne lokacin da ruwa mai guba ko acid ya ratsa ta cikin bututun tagulla. Karka taba wasa da wannan launi domin yana iya haifar da matsalolin ciki da hanta.
Wani bincike da aka gudanar a fadin kasar nan ya nuna cewa kusan kashi 40% na gidaje suna amfani da ruwan da ke da datti na fili ba tare da sun sani ba, saboda suna amfani da bokiti masu launi wajen ajiye ruwan.
A nan ne ONEMI ke kawo sauyi, inda fasahar tace ruwansu ke bayyana kowane datti fili kafin ma ruwan ya kai ga bakinka.
Wari da Dandano: Hanyoyin da Jikinka Ke Gargadin Ka
Hancinka da harshenka sune mafi kyawun na’urorin gwaji da kake da su kyauta. Shin ruwanka yana wari kamar rubabben kwai? Wannan alama ce ta iskar hydrogen sulfide (H₂S). Wannan iskar tana samuwa ne lokacin da kwayoyin cuta (bacteria) suka taru a cikin rijiyoyi ko tankunan ruwa da ba a wanke su akai-akai ba.
Dandanon karfe kuma yana nuna yawan sinadarin iron ko zinc. Kodayake jiki yana bukatar wadannan sinadarai, yawan da ya wuce kima a cikin ruwan sha yana da guba ga lafiya. Dandano mai gishiri-gishiri kuma yana nuna cewa ruwan karkashin kasa ya gauraya da ruwan teku ko kuma sinadarin sodium ya yi yawa.
Kada ka taba tunanin tafasa ruwa zai fitar da wadannan sinadarai na karfe. Tafasa ruwa kawai yana kashe kwayoyin cuta ne, amma yana kara maida hankalin sinadarai masu guba saboda ruwan yana raguwa ta hanyar tiriri.
Matakan Kariya da Mafita ta Din-din-din
Hanyar gargajiya ta zuba alum ko tafasa ruwa ba ta isa ba a zamanin yau. Gurɓataccen ruwa na bukatar fasaha ta zamani don magance shi yadda ya kamata. Mataki na farko shine tsaftace tankunan ruwa na gida a kalla sau biyu a shekara. Wannan yana rage hadarin taruwar laka da kwayoyin cuta.
Mataki na biyu kuma mafi inganci shine amfani da na’urar tace ruwa ta ‘Reverse Osmosis’ (RO). Wadannan injina suna amfani da matsin lamba don tura ruwa ta cikin wani siririn kyalle mai matukar kankanta, wanda ke hana ko da kwayar cuta daya ko sinadarin karfe wucewa.
Zuba jari a cikin ingantaccen tsarin tace ruwa kamar na ONEMI ba asarar kudi bane; hanya ce ta ceton rai da rage kudaden zuwa asibiti. Kare lafiyar iyalinka yana fara ne da ingancin ruwan da kuke sha yau da kullum. Tsaftataccen ruwa shine ginshikin rayuwa mai inganci.