ለቤት የሚሆን የውሃ ማጣሪያ ስርዓት እንዴት ይመረጣል

ጠዋት ተነስተው ሻወር ለመውሰድ ቧንቧውን ሲከፍቱ የውሃው ቀለም ወደ ቢጫነት ያጋደለ መሆኑን ወይም ደግሞ በኩሽናዎ ውስጥ ባለው የውሃ ማንቆርቆሪያ (Kettle) ታችኛው ክፍል ላይ ነጭ የኖራ ክምችት በብዛት መከማቸቱን አስተውለው ያውቃሉ? ይህ በኢትዮጵያ በተለይም በአዲስ አበባ እና በዙሪያዋ ባሉ ከተሞች የሚኖሩ የብዙ አባወራዎች የዕለት ተዕለት እውነታ ነው።

ብዙዎቻችን ለመጠጥ የሚሆን ውሃ በሃያ ሊትር ጀሪካን እየገዛን ለመጠቀም እንገደዳለን። ነገር ግን ለመታጠቢያ፣ ለልብስ ማጠቢያ እና ለምግብ ማብሰያነት ወደ ቤታችን የሚገባው ውሃስ ምን ያህል አስተማማኝ ነው? ሙሉ ለሙሉ ወደ ቤት የሚገባውን ውሃ በአንድ ማዕከላዊ በር ላይ የሚያጣራ የቤት ዋነኛ የውሃ ማጣሪያ ስርዓት (Whole House Water Filtration System) መዘርጋት ይህንን ችግር ከመሰረቱ የሚፈታ ብቸኛ አማራጭ ነው።

በመጀመሪያ የውሃዎን ባህሪ ይረዱ፡ የኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ

የማጣሪያ መሳሪያ ለመግዛት ወደ ገበያ ከመውጣትዎ በፊት ወደ ቤትዎ የሚገባውን ውሃ ባህሪ በሚገባ ማወቅ ይኖርብዎታል። በአገራችን የከተማ ውሃ አቅርቦት ውስጥ የሚታዩት ዋና ዋና ችግሮች እንደየአካባቢው ይለያያሉ። ለምሳሌ በአዲስ አበባ የካሊቲ እና የለገዳዲ የውሃ ማከፋፈያ መስመሮች የሚያልፉባቸው አካባቢዎች ላይ የሚስተዋለው የውሃ ባህሪ እና በቦሌ ክፍለ ከተማ በተለይም የከርሰ ምድር ውሃ (Borehole water) በሚጠቀሙ ኮንዶሚኒየሞች ውስጥ ያለው የውሃ ጥራት ፍጹም የተለያየ ነው።

የከርሰ ምድር ውሃ በብዛት የሚጠቀሙ የመኖሪያ መንደሮች ውስጥ ዋነኛው ፈተና የውሃ ጥንካሬ (Water Hardness) ወይም ከፍተኛ የካልሲየም እና ማግኒዚየም ክምችት መኖር ነው። ይህ የኖራ ክምችት በውሃ ማሞቂያዎች (Geysers)፣ በልብስ ማጠቢያ ማሽኖች እና በቧንቧዎች ውስጥ በመከማቸት የዕቃዎቹን የውሃ ማስተላለፍ አቅም በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንሳል። ከዚህ በተጨማሪ የውሃው ፒኤች (pH) መጠን ከ 6.5 በታች ከሆነ ውሃው አሲዳማ ስለሚሆን የመዳብ እና የብረት ቧንቧዎችን በመሸርሸር ውሃው ላይ የብረት ጣዕም እንዲኖር ያደርጋል።

በአንጻሩ የከተማው ማዘጋጃ ቤት የሚያሰራጨው የቧንቧ ውሃ ምንም እንኳን በማከሚያ ጣቢያዎች ላይ ክሎሪን ተጨምሮበት ቢለቀቅም፣ ውሃው ረጅም ርቀት ተጉዞ ቤትዎ እስኪደርስ ድረስ በሚያልፍባቸው ያረጁ እና የተሰነጠቁ የብረት ቧንቧዎች ምክንያት ከፍተኛ መጠን ያለው ዝገት፣ አሸዋ እና ዝቃጭ ይዞ ሊመጣ ይችላል።

የማጣሪያ ቴክኖሎጂዎች ዝርዝር ንጽጽር

ለቤትዎ የሚሆን ማጣሪያ በሚመርጡበት ጊዜ በአንድ ማሽን ውስጥ የተለያዩ የማጣሪያ ቴክኖሎጂዎችን በቅደም ተከተል የያዙ የተቀናጁ ስርዓቶችን መምረጥ የተሻለ ውጤት ያስገኛል። እያንዳንዱ ቴክኖሎጂ የሚለየው ሊያስወግደው በሚችለው የቆሻሻ መጠን እና ዓይነት ነው።

ከዚህ በታች በገበያ ላይ በብዛት የሚገኙትን ዋና ዋና የማጣሪያ ቴክኖሎጂዎች ዝርዝር እና ተግባራቸውን የሚያሳይ ሰንጠረዥ ቀርቧል፡

የውሃ ማጣሪያ ሲገዙ ሊያጋጥምዎት የሚችል አንድ ትልቅ እውነታ አለ። ብዙ ሻጮች “ይህ ማጣሪያ ሁሉንም ነገር ያጠራል” በማለት ሊያሳምኑዎት ይችላሉ። እውነታው ግን የትኛውም ነጠላ ማጣሪያ ሁሉንም የውሃ ችግሮች በአንድ ጊዜ መፍታት አይችልም። ለምሳሌ ያህል፣ የካርቦን ማጣሪያ ክሎሪንን እና መጥፎ ሽታን ለማስወገድ እጅግ በጣም ውጤታማ ቢሆንም፣ በውሃ ውስጥ የሚገኘውን የኖራ (ካልሲየም) መጠን ግን ቅንጣት ታህል መቀነስ አይችልም። ለዚህ ነው የተቀናጀ የደረጃ በደረጃ ማጣሪያ ስርዓት መዘርጋት የሚያስፈልገው።

የማጣሪያውን አቅም እና የውሃ ግፊት ማስላት

አንድ ትልቅ ስህተት እዚህ ላይ ይፈጠራል። ብዙ ሰዎች የማጣሪያውን ጥራት ብቻ አይተው የውሃውን ፍሰት መጠን (Flow Rate) ሳያሰሉ ሲቀሩ በቤቱ ውስጥ ያለው የውሃ ግፊት በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንሳል። ሻወር ለመውሰድ ሲሞክሩ ውሃው በጠብታ መልክ ብቻ የሚወርድ ከሆነ ማጣሪያው የቱንም ያህል ንጹህ ውሃ ቢያመርት የመጠቀም ፍላጎትዎ ይሞታል።

የፍሰት መጠን የሚለካው በደቂቃ በሚወጣ ጋሎን (Gallons Per Minute – GPM) ነው። ለአማካኝ የኢትዮጵያ ቤተሰብ (ከ 4 እስከ 6 አባላት ያሉት) ቢያንስ በደቂቃ ከ 10 እስከ 15 ጋሎን (GPM) ማፍሰስ የሚችል ማጣሪያ መመረጥ አለበት። ይህ ካልሆነ ግን በአንድ ጊዜ ልብስ ሲታጠብ እና ሌላ ሰው ሻወር ሲጠቀም የውሃ ግፊት መውደቅ ይከሰታል።

የ ONEMI የቤት ውስጥ ማዕከላዊ የውሃ ማጣሪያዎች የተነደፉት ይህንን የውሃ ግፊት ችግር በዘመናዊ የቫልቭ ቴክኖሎጂ ለመፍታት ነው። በከፍተኛ ግፊት ውስጥም ቢሆን የውሃውን ፍሰት ሳይቀንሱ እስከ 20 GPM ድረስ የማጣራት አቅም አላቸው።

ሌላው ሊታሰብበት የሚገባው ነጥብ የግፊት መውደቅ (Pressure Drop) ነው። እያንዳንዱ ማጣሪያ ውሃው በእሱ ውስጥ አልፎ ሲሄድ የተወሰነ ግፊት ይቀንሳል። አዲስ ማጣሪያ ሲገጠም የግፊት መቀነሱ መጠን ከ 2 እስከ 5 psi መብለጥ የለበትም። ማጣሪያው በቆሻሻ እየተደፈነ ሲሄድ ይህ የግፊት መውደቅ እየጨመረ ይሄዳል፤ ይህም ካርትሬጁን የመቀየሪያ ጊዜ መድረሱን የሚያሳይ ግልጽ ምልክት ነው።

ተከላ እና የጥገና ወጪዎች፡ አስቀድመው ሊያውቁት የሚገባ እውነታ

የቤት ዋነኛ የውሃ ማጣሪያን መግዛት የአንድ ጊዜ ወጪ አይደለም። ልክ መኪና ገዝተው በየጊዜው ዘይት እንደሚያስቀይሩት ሁሉ፣ የውሃ ማጣሪያም ቀጣይነት ያለው የጥገና ወጪ ይፈልጋል።

የመጀመሪያው የዝቃጭ ማጣሪያ (Sediment filter) በየ 3 ወሩ መቀየር ሊኖርበት ይችላል። በአዲስ አበባ አንዳንድ አካባቢዎች የቧንቧ ዝገት በከፍተኛ ሁኔታ በሚበዛበት ወቅት ይህ ማጣሪያ በአንድ ወር ውስጥ ብቻ ሙሉ ለሙሉ ወደ ጥቁር ቀለም ሊቀየር ይችላል። ይህንን አስቀድመው ካልተገነዘቡ እና መለዋወጫዎችን በወቅቱ ካልቀየሩ፣ የተጠራቀመው ቆሻሻ አልፎ በመሄድ ዋናዎቹን ውድ ማጣሪያዎች (እንደ ካርቦን እና ማለስለሻ ያሉትን) ሊያበላሽ ይችላል።

የተከላውን ሂደት በተመለከተ፣ ማጣሪያው መጫን ያለበት ዋናው የውሃ ቧንቧ ወደ ቤት ውስጥ ከመግባቱ በፊት እና ወደ ማጠራቀሚያ ታንከር (Water Tank) ከመግባቱ በፊት ባለው መስመር ላይ ነው። ይህም ታንከሩ ራሱ በጭቃ እና በቆሻሻ እንዳይሞላ ይከላከላል። ነገር ግን የ UV ማጣሪያ የሚጠቀሙ ከሆነ፣ ይህ ማጣሪያ መጫን ያለበት ከታንከሩ በኋላ ወደ ቤት በሚወጣው መስመር ላይ መሆን አለበት። ምክንያቱም በታንከር ውስጥ የተጠራቀመ ውሃ ለቀናት ሲቀመጥ ባክቴሪያዎች ሊፈጠሩበት ስለሚችሉ፣ ወደ ቧንቧው ከመሄዱ በፊት በመጨረሻው ሰከንድ ላይ በ UV ጨረር መታከም ስላለበት ነው።

በመጨረሻም፣ የቤት ውስጥ የውሃ ማጣሪያ ስርዓት መዘርጋት የጤና ዋስትና ብቻ ሳይሆን የረጅም ጊዜ የኢኮኖሚ ጥቅምም አለው። በቧንቧዎች መዘጋት ምክንያት የሚመጣን የውሃ ሰራተኛ (Plumber) ወጪን ይቀንሳል፤ የቤት ውስጥ የኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎችን ዕድሜ ይጠብቃል፤ ከሁሉም በላይ ደግሞ ንጹህ እና ደህንነቱ የተጠበቀ ውሃ ለቤተሰብዎ ማቅረብ የሚሰጠውን የአእምሮ እረፍት በገንዘብ ሊተመን የማይችል ትልቅ ትርፍ ነው።