한국어
Göz öňüne getiriň: Daşoguzda ýa-da Balkanabatda 120 metr çuňlukdan täze guýy burawlatdyňyz, emma suw şeýle bir şor we ajy welin, ony hatda bag suwarmak üçin hem ulanyp bolmaýar. Häzirki wagtda Türkmenistanyň köp sebitlerinde guýy suwuny gönümel içip bolýan tämiz suwa öwrüp bolýar we munuň üçin her aý tonnalap himiki serişde satyn almak hem gerek däl. Ýöne bu netijä ýetmek aňsat bolmady, sebäbi ýerli şertlerde adaty süzgüçleriň köpüsi ilkinji hepdede hatardan çykýar.
Ýekün
- Türkmenistanyň ýerasty suwlarynda TDS derejesi käbir sebitlerde 3000 ppm-den geçýär we muny diňe ýokary basyşly RO ulgamlary bilen çözüp bolýar.
- Adaty süzgüçler ýokary kalsiy we magniý duzlary sebäpli çalt dykylýar; deslapky arassalaýyş we antiskalant ulanmak hökmandyr.
- Hakyky tygşytlylyk süzgüjiň özünde däl-de, onuň membranany gorap bilmek ukybynda jemlenýär.
Türkmenistanyň Topragyndaky TDS Reality: Sanlar Näme Diýýär?
Ýurdumyzyň dürli künjeklerinde guýy suwlarynyň düzümi biri-birinden bütinleý tapawutlanýar. TDS (Total Dissolved Solids) ýagny suwdaky erän gaty maddalaryň mukdary adatça agyz suwy üçin 300-500 ppm aralygynda bolmaly diýlip hasaplanýar. Emma biziň real şertlerimizde bu görkezijiler gaty ýokary.
Ahal, Mary, Lebap we aýratyn hem Balkan hem-de Daşoguz welaýatlarynda ýerasty suwlaryň düzüminde diňe bir nahar duzy (NaCl) däl, eýsem gips, kalsiý sulfaty we magniý karbonaty örän köp mukdarda duş gelýär. Bu bolsa suwuň diňe bir şor bolmagyna däl, eýsem aşa gaty bolmagyna hem getirýär.
| Sebit (Welaýat) | Ortaça TDS Derejesi (ppm) | Esasy Duş Gelýän Minerallar | Ulanmaly Tehnologiýa |
|---|---|---|---|
| Ahal (Gökdepe, Kaka) | 800 – 1500 | Kalsiý, Karbonatlar | Standard RO + Ýumşadyjy |
| Daşoguz (Gubadag, Boldumsaz) | 1800 – 3200 | Sulfatlar, Hloridler, Natriý | Ýokary Basyşly RO + Antiskalant |
| Lebap (Çärjew, Saýat) | 1000 – 2000 | Demir, Sulfatlar | Demirsizleşdiriji + RO |
| Balkan (Bereket, Türkmenbaşy) | 2000 – 3500 | Hloridler, Magniý, Natriý | De-salination RO Ulgamlary |
Eger suwuňyzyň TDS derejesi 1500 ppm-den ýokary bolsa, adaty öý şertlerindäki süzgüçleriňiz birnäçe hepdäniň içinde işini bes eder.
Ters Osmos (RO) Membranasy Hakykatdan Hem Ählisini Arassalaýarmy?
Köp adamlar Ters Osmos (RO) ulgamyny satyn alsalar, islendik suwy dury we süji edip bolar öýdýärler. Emma hakykat beýle däl. Eger siziň guýy suwuňyzda demir mukdary 0.3 mg/l-den köp bolsa ýa-da gatylyk derejesi aşa ýokary bolsa, RO membranasy gaty çalt mineral gatlagy bilen örtülýär we suw geçirmesini peseldýär. ONEMI hünärmenleriniň tejribesinde ýygy-ýygydan duş gelýän bu ýagdaý, deslapky süzgüçleriň dogry saýlanmazlygyndan ýüze çykýar.
Meselem, Daşoguz şäheriniň golaýyndaky bir hususy hojalykda gurlan 2000 ppm TDS-li guýy suwy ulgamynda, membrana her 2 aýdan dykylýardy. Gözlegler netijesinde suwdaky kalsiý sulfatynyň membrananyň gözeneklerini göni petikleýändigi anyklandy. Bu ýagdaýda diňe bir membrana däl, eýsem suwuň akymyny kadalaşdyrýan awtomatika hem zeper görýär.
Şonuň üçin RO ulgamyny gurmazdan ozal hökman fiziki-himiki analiz etmek zerur.
Ýerasty Suwy Süýjetmegiň we TDS-i Peseltmegiň Ädimleri
Siz diňe bir süzgüç däl, eýsem işleýän zynjyr gurmaly. Birinji ädim hökmünde suwdaky iri çäge, gum we gaty bölejikleri tutmak üçin azyndan 20 mikronlyk diskli süzgüç ulanmaly. Bu süzgüç membrananyň ömrüni uzaltmakda iň esasy galkan bolup hyzmat edýär.
Ikinji ädim bolsa himiki taýdan taýýarlyk. Eger suwda demir bar bolsa, ony aýratyn süzgüç (aerasiýa ýa-da ýörite reňkli gaty süzgüçler) arkaly okisledip, çökündi görnüşine geçirmeli we tutmaly. Şondan soňra suw ýumşadyjy süzgüçden (ion çalşyjy smola) geçmeli. Eger TDS 2000 ppm-den ýokary bolsa, smola ulgamy gaty gymmada düşüp biler, şol sebäpli göni RO-dan öň antiskalant dozatorlaryny ulanmak maslahat berilýär.
Üçünji ädim bolsa ýokary basyşly nasos we ýöriteleşdirilen membrana. Türkmenistanyň şertlerinde pes basyşly membranalar işlemez, sebäbi ýokary duzlulygy ýeňip geçmek üçin nasosyň azyndan 6-10 bar basyş döretmegi gerekdir. ONEMI tarapyndan hödürlenýän senagat we ýarym-senagat suw arassalaýjy desgalar we süzgüçler tapgyry hut şu hili agyr suw şertlerine döz gelmek üçin ýöriteleşdirilen membranalar we güýçlendirilen nasoslar bilen üpjün edilendir.
Ine, şu zynjyr doly we dogry gurlan ýagdaýynda, iň ajy we şor suwy hem dury akaba öwrüp bilersiňiz.
Ýygy Duş Gelýän Ýalňyşlyklar we Olardan Nädip Gaça Durmaly?
Köp adamlar süzgüç satyn alanda diňe onuň bahasyna seredýärler. “Arzan süzgüç hem şol bir işi edýär” diýen düşünje ýerasty suwlar barada gürrüň gidende düýbünden ýalňyşdyr. Arzan membranalar ýokary duzlulyga döz gelip bilmän, ýyrtylýar we duzy göni arassalanan suwa geçirip başlaýar.
Ýene bir ýalňyşlyk bolsa yzygiderli hyzmat etmezlikdir. Süzgüçleriň kartrijlerini wagtynda çalyşmasanyz, olar diňe bir dykylman, eýsem öz içinde bakteriýalaryň köpelmegine hem sebäp bolup biler. Şonuň üçin awtomatiki ýuwulma (flushing) ulgamy bolan enjamlary saýlamak örän möhümdir, bu bolsa membrananyň ömrüni azyndan iki esse uzaldýar.
Öýüňize ýa-da önümçiligiňize suw süzgüç ulgamyny saýlanyňyzda, ONEMI ýaly tejribeli we ýerli suw şertlerini gowy bilýän hünärmenlerden maslahat almak iň dogry we tygşytly ýoldur.