Türkmenistan Merkezi Aziýada iň ýapyk, ýöne iň berk düzgünleşdirilen bazarlardan biridir. Tebigy gaz baýlygy bilen meşhur bu ýurt, öz milli serfikatlaşdyryş ulgamyny gurup, daşary ýurt harytlarynyň bazara girmegini berk gözegçilikde saklaýar. Suw arassalaýjy enjamlary import etmek isleýän islendik kompaniýa üçin bu şahadatnama talaplaryny dogry düşünmek, diňe bir kanuny borç däl, eýsem bäsdeşlik artykmaçlygydyr. Dünýä Bankynyň 2024-nji ýyldaky maglumatyna görä, Türkmenistanyň ilaty takmynan 6,5 million adam bolup, suw arassalaýjy enjamlara bolan isleg şäherleşme we oba hojalygynyň ösüşi bilen bilelikde yzygiderli artýar.
TDS şahadatnamasy: importyň esasy giriş şerti
Suw arassalaýjy enjamlar Türkmenistana girmezden öň, hökman suratda TDS şahadatnamasyny (Turkmenistan State Standard Certificate) almaly. Bu resminama “Türkmenstandartlary” Baş döwlet standartlaşdyryş gullugy tarapyndan berilýär we import edilýän ähli senagat önümleri üçin hökmanydyr. Şahadatnama adatça ýurt içindäki importçy kompaniýa tarapyndan, tehniki resminamalar bilen bilelikde ýüz tutulyp alynýar.
TDS şahadatnamasynyň aýratynlygy, haryt gümrüge gelensoň, ýerinde nusga alynyp barlanylmagydyr. Diýmek, diňe kagyz ýüzünde däl, eýsem hakyky önümiň hem milli standartlara laýyk gelmegi talap edilýär. Munuň üçin öňünden önümiň tehniki pasportyny, material sanawyny we synag hasabatlaryny taýýarlamak zerurdyr.

GOST-TM sertifikasiýasy: 58 kategoriýa we amal möhleti
TDS şahadatnamasyndan başga-da, käbir suw arassalaýjy enjamlar GOST-TM sertifikasiýasyna degişli bolup biler. Türkmenstandartlarynyň düzgünine görä, 58 sany gözegçilik astyndaky önüm kategoriýasy bar bolup, olara elektrik enjamlary, lukmançylyk önümleri we çaga harytlary degişlidir. Elektrik bilen işleýän suw arassalaýjylar we dispenserler şu kategoriýa girip biler.
Sertifikasiýa amaly köplenç 45-60 iş güni dowam edýär we üç tapgyrdan ybarat: resminama barlagy, nusga synagy we zawodyň barlagy. Möhüm zat — Türkmenistan Russiýanyň GOST-R şahadatnamasyny ykrar etmeýär. Diýmek, daşary ýurt öndürijisi Türkmenistanyň öz milli sertifikasiýasyny aýratyn almaly bolýar.
2024-nji ýyldan bäri Türkmenistanda üç derejeli sertifikasiýa ulgamy işe girizildi: A derejesi (ýokary töwekgelçilikli enjamlar) doly synag we ýyllyk zawod barlagyny talap edýär; B derejesi esasy synag we resminama barlagy bilen çäklenýär; C derejesi bolsa ýönekeýleşdirilen amaly geçýär. Suw arassalaýjy enjamlaryň köpüsi, elektrik ulgamy sebäpli, adatça A ýa-da B derejesine degişli hasaplanýar.
Resminamalar we ýazgy talaplary
Import amalynda talap edilýän resminamalaryň doly sanawy şulardan ybarat:
- ISO 9001 hil dolandyryş şahadatnamasy — öndürijiniň hil ulgamyny tassyklaýar;
- Tehniki pasport — rus ýa-da türkmen dilinde bolmaly;
- Elektrik shemasy we esasy bölek sanawy;
- Önümiň nusgasy bilen doly gabat gelýän model belgisi.
Mundan başga-da, ähli resminamalar ilçihana derejesinde tassyklanmalydyr. Önümiň ýazgysy (etiketkasy) hökman suratda rus ýa-da türkmen dilinde bolmaly we önümiň ady, öndürilen senesi, möhleti we öndürijiniň maglumatyny öz içine almaly. Bu talaplaryň ýerine ýetirilmezligi, harydyň gümrükde saklanmagyna ýa-da yzyna gaýtarylmagyna getirip biler.

Zawod barlagy we importçy üçin amaly maslahatlar
Türkmenstandartlarynyň düzgünine görä, soňky üç ýylda eksport mukdary 500 müň ABŞ dollaryndan geçen öndürijiler üçin ýerinde zawod barlagy geçirilýär. Barlagyň esasy ünsi önümçilik liniýasyndaky hil gözegçilik nokatlaryna, synag enjamlarynyň kalibrleme ýazgylaryna we çig mal yzarlaýyş ulgamyna gönükdirilýär.
Importçy kompaniýalar üçin iň amatly strategiýa, sertifikasiýa amalyny haryt ugradylmazyndan 30 gün öň başlamakdyr. Bu, gümrükde garaşmak möhletini ep-esli gysgaldýar. Türkmenstandartlarynyň berýän maglumatyna görä, şahadatnamasy bolan harytlaryň gümrükden geçiş tizligi 40 göterim ýokarlanýar we döwlet satyn alyşlarynda ileri tutulýan sanawa goşulýar.
Türkmenistanyň gümrük ulgamy 2024-nji ýyldan bäri “sanly gümrük” taslamasyny ornaşdyryp, E-Gümrük ulgamy arkaly elektron beýannamalary kabul edýär. Ähli resminamalar PDF görnüşinde ýüklenmeli we asyl nusgalary saklanmalydyr. Bu, amaly has aýdyňlaşdyrsa-da, resminamalaryň dogrulygyna bolan talaby ýokarlandyrýar.
ONEMI önümleri we Türkmenistanyň talaplary
ONEMI, Hytaýyň Guangdong welaýatynda ýerleşýän suw arassalaýjy enjam öndürijisi hökmünde, eksport edýän önümleriniň milli sertifikasiýa talaplaryna laýyk gelmegine aýratyn üns berýär. Kompaniýanyň ters osmos (RO) ulgamlary, 0,0001 mikrometr takyklykly RO membranasy bilen işleýär we suwdaky duzlary, agyr metallary we beýleki erän maddalary netijeli aýyrýar. Bu tehnologiýa, Türkmenistanyň ýerasty suwlarynda ýygy duş gelýän ýokary minerallaşma we gatylyk meselesini çözmek üçin aýratyn möhümdir.
ONEMI, OEM hyzmatdaşlary üçin tehniki pasportlary, material sanawlaryny we elektrik shemalaryny öňünden taýýarlaýar, bu bolsa importçynyň sertifikasiýa amalyny ep-esli ýeňilleşdirýär. Türkmenistanyň ýerasty suwlarynyň TDS derejesi barada has giňişleýin maglumaty şu makalada okap bilersiňiz.
Dünýä suw arassalaýjy enjam bazarynyň 2026-2032-nji ýyllar aralygyndaky ösüşi barada OEM gollanmasyna serediň. B2B hyzmatdaşlyk barada has köp maglumat üçin tedarikçi sahypamyza baryp görüň.
Türkmenistana suw arassalaýjy import etmek, dogry taýýarlyk bilen, çylşyrymly däl ýöne berjaý edilmeli amaldyr. Şahadatnama talaplaryny öňünden öwrenip, resminamalary doly taýýarlap we ygtybarly öndüriji bilen işleşip, importçy kompaniýalar bu ýapyk bazarda berk orun alyp biler. Esasy zat — milli sertifikasiýa ulgamyna hormat goýmak we her bir talaplary wagtynda ýerine ýetirmekdir.