한국어
ຫຼາຍຄົນອາດຈະຍັງບໍ່ຮູ້ວ່າ ນໍ້າປະປາທີ່ອອກມາຈາກໂຮງງານຜະລິດນໍ້າປະປາໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີຄຸນນະພາບໄດ້ມາດຕະຖານແຫ່ງຊາດ 0.2 ມິນລີກຣາມຕໍ່ລິດ ສໍາລັບຄລໍຣີນຕົກຄ້າງ ແລະ ປອດໄພ 100% ໃນການດື່ມຈາກກ໊ອກຕົ້ນທາງ.
ແຕ່ເມື່ອນໍ້ານັ້ນເດີນທາງມາຮອດຈອກນໍ້າຢູ່ເຮືອນຂອງທ່ານ ມັນກັບກາຍເປັນແຫຼ່ງສະສົມຂອງໂລຫະໜັກ ແລະ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍທີ່ອັນຕະລາຍເຖິງຊີວິດ.
ນີ້ຄືຄວາມຈິງທີ່ໜ້າຕົກໃຈຈາກການສໍາຫຼວດລະບົບທໍ່ສົ່ງນໍ້າໃນຕົວເມືອງໃຫຍ່ຂອງ ສປປ ລາວ.
ສະຫຼຸບ
- ນໍ້າປະປາທີ່ຜະລິດຈາກໂຮງງານໄດ້ມາດຕະຖານແຫ່ງຊາດ ແຕ່ເກີດການປົນເປື້ອນຂັ້ນສອງ (Secondary Contamination) ລະຫວ່າງການຂົນສົ່ງຜ່ານທໍ່ອາຍຸຫຼາຍສິບປີ
- ສານປົນເປື້ອນຫຼັກທີ່ພົບເຫັນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນຄົວເຮືອນຄື ຕະກອນຂີ້ໝ້ຽງ, ສານຄລໍຣີນຕົກຄ້າງ, ໂລຫະໜັກເຊັ່ນ ຊີ ແລະ ທອງແດງ, ລວມເຖິງເຊື້ອແບັກທີເຣຍ E. coli
- ການຕິດຕັ້ງເຄື່ອງກອງນໍ້າທີ່ມີລະບົບກອງແບບ RO (Reverse Osmosis) ຫຼື UF (Ultrafiltration) ເປັນທາງອອກດຽວທີ່ຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພໃນການດື່ມນໍ້າ 100%
ຈາກໂຮງງານຜະລິດສູ່ຈອກນໍ້າ ການເດີນທາງທີ່ປ່ຽນນໍ້າສະອາດໃຫ້ເປັນພິດ
ອີງຕາມມາດຕະຖານນໍ້າດື່ມເພື່ອການບໍລິໂພກຂອງກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ສະບັບເລກທີ 1386/ກຊສ, ນໍ້າປະປາທີ່ອອກຈາກສະຖານີຜະລິດນໍ້າປະປາ ເຊັ່ນ ໂຮງງານຜະລິດນໍ້າປະປາດົງບານ ຫຼື ຈີນາຍໂມ້ ແມ່ນມີຄວາມສະອາດ ແລະ ຜ່ານເກນມາດຕະຖານທາງເຄມີ ແລະ ຊີວະສາດຢ່າງເຂັ້ມງວດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ລະບົບໂຄງລ່າງພື້ນຖານການແຈກຢາຍນໍ້າໃນ ສປປ ລາວ ຍັງປະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງ.
ທໍ່ສົ່ງນໍ້າປະປາໃຕ້ດິນໃນຫຼາຍເຂດຂອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ບັນດາແຂວງໃຫຍ່ ເຊັ່ນ ສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ຫຼວງພະບາງ ແມ່ນຖືກຕິດຕັ້ງມາຕັ້ງແຕ່ທົດສະວັດ 1970 – 1980 ບາງເສັ້ນທາງເປັນທໍ່ເຫຼັກກ້າທີ່ເກີດຂີ້ໝ້ຽງ ແລະ ບາງເສັ້ນທາງເປັນທໍ່ຊີມັງທີ່ມີການແຕກຫັກຊຶມ.
ເມື່ອເກີດແຮງດັນນໍ້າບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ ຫຼື ເກີດໄຟດັບທີ່ເຮັດໃຫ້ປໍ້ານໍ້າຢຸດເຮັດວຽກ ຄວາມດັນລົບໃນທໍ່ຈະດູດເອົາຂີ້ຕົມ, ນໍ້າເປື້ອນໃຕ້ດິນ, ແລະ ສານເຄມີຈາກສິ່ງແວດລ້ອມພາຍນອກເຂົ້າມາໃນລະບົບທໍ່ສົ່ງນໍ້າທັນທີ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ວ່າເປັນຫຍັງບາງຄັ້ງນໍ້າປະປາຢູ່ເຮືອນຂອງທ່ານຈຶ່ງມີສີເຫຼືອງຂຸ່ນ ຫຼື ມີກິ່ນດິນຫຼັງຈາກທີ່ນໍ້າປະປາຢຸດໄຫຼໄປໄລຍະໜຶ່ງ.
ການທົດສອບຄຸນນະພາບນໍ້າຢູ່ປາຍທໍ່ໃນເຂດເມືອງສີສັດຕະນາກ ພົບວ່າ ປະລິມານເຫຼັກ ແລະ ສັງກະສີສູງກວ່າມາດຕະຖານກຳນົດເຖິງ 3 ເທົ່າ ເນື່ອງຈາກການກັດເຊາະຂອງທໍ່ສົ່ງນໍ້າເກົ່າ ໂດຍທີ່ຜູ້ບໍລິໂພກບໍ່ສາມາດຮັບຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕາເປົ່າ.
ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າການຕົ້ມນໍ້າໃຫ້ຟົດສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ທຸກຢ່າງ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ການຕົ້ມນໍ້າສາມາດຂ້າໄດ້ພຽງແຕ່ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ໄວຣັສເທົ່ານັ້ນ ມັນບໍ່ສາມາດກໍາຈັດໂລຫະໜັກ, ສານເຄມີປາບສັດຕູພືດ, ຫຼື ສານຄລໍຣີນຕົກຄ້າງໄດ້ເລີຍ ທາງກົງກັນຂ້າມ ການຕົ້ມນໍ້າທີ່ມີສານປົນເປື້ອນເຫຼົ່ານີ້ອາດຈະເຮັດໃຫ້ນໍ້າລະເຫີຍກາຍເປັນອາຍ ແລະ ເພີ່ມຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງໂລຫະໜັກໃນໝໍ້ຕົ້ມນໍ້າໃຫ້ສູງຂຶ້ນກວ່າເກົ່າອີກ.
5 ໄພງຽບທີ່ແຝງຢູ່ໃນນໍ້າປະປາລາວ ທີ່ທ່ານບໍ່ຄວນເບິ່ງຂ້າມ
ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈເຖິງຄວາມສ່ຽງຢ່າງຈະແຈ້ງ ພວກເຮົາໄດ້ແຍກແຍະສານປົນເປື້ອນຫຼັກ 5 ຊະນິດ ທີ່ພົບເຫັນເລື້ອຍໆໃນນໍ້າປະປາຕາມຄົວເຮືອນໃນລາວ ດັ່ງນີ້:
- 1. ສານຄລໍຣີນຕົກຄ້າງ (Residual Chlorine): ເຖິງວ່າຄລໍຣີນຈະມີຄວາມຈໍາເປັນໃນການຂ້າເຊື້ອໂລກໃນລະບົບທໍ່ ແຕ່ການບໍລິໂພກນໍ້າທີ່ມີຄລໍຣີນສູງເປັນເວລາດົນ ສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດອາການລະຄາຍເຄືອງຕໍ່ລະບົບທາງເດີນອາຫານ ແລະ ເມື່ອຄລໍຣີນເຮັດປະຕິກິລິຍາກັບສານອິນຊີໃນນໍ້າ ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດສານ Trihalomethanes (THMs) ທີ່ເປັນສານກໍ່ມະເຮັງ.
- 2. ໂລຫະໜັກ (Heavy Metals): ເຊັ່ນ ສານຂີ້ຊີນ (Lead), ທອງແດງ (Copper), ແລະ ເຫຼັກ (Iron) ທີ່ຫຼຸດອອກມາຈາກທໍ່ສົ່ງນໍ້າ ແລະ ຂໍ້ຕໍ່ທອງເຫຼືອງທີ່ເສື່ອມສະພາບ ໂລຫະໜັກເຫຼົ່ານີ້ຈະສະສົມໃນຮ່າງກາຍ ແລະ ທໍາລາຍລະບົບປະສາດ, ໝາກໄຂ່ຫຼັງ, ແລະ ພັດທະນາການຂອງສະໝອງໃນເດັກນ້ອຍ.
- 3. ຕະກອນ ແລະ ສານແຂວນລອຍ (Sediments & Turbidity): ດິນຊາຍ, ຂີ້ຕົມ, ແລະ ຂີ້ໝ້ຽງທໍ່ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນໍ້າມີຄວາມຂຸ່ນ ຕະກອນເຫຼົ່ານີ້ນອກຈາກຈະເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງໃຊ້ໃນເຮືອນເສຍຫາຍແລ້ວ ຍັງເປັນບ່ອນເກາະຢຶດ ແລະ ຫຼົບຊ່ອນຂອງເຊື້ອຈຸລິນຊີຕ່າງໆ ເຮັດໃຫ້ການຂ້າເຊື້ອດ້ວຍຄລໍຣີນບໍ່ມີປະສິດທິພາບ.
- 4. ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ປາຣາຊິດ (Bacteria & Parasites): ເຊັ່ນ Escherichia coli (E. coli) ແລະ Coliform ທີ່ອາດຈະເລັດລອດເຂົ້າມາທາງຮອຍແຕກຂອງທໍ່ສົ່ງນໍ້າໃຕ້ດິນ ຫຼື ຈາກຖັງເກັບນໍ້າປະຈໍາເຮືອນທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການອະນາໄມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເປັນສາເຫດຂອງໂລກຖອກທ້ອງ, ບິດ, ແລະ ຕິດເຊື້ອໃນທາງເດີນອາຫານຢ່າງຮຸນແຮງ.
- 5. ສານເຄມີກະສິກໍາຕົກຄ້າງ (Agricultural Chemicals): ໃນເຂດຊານເມືອງ ແລະ ຕ່າງແຂວງທີ່ມີການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ປຸ໋ຍເຄມີໃນປະລິມານສູງ ສານເຄມີເຫຼົ່ານີ້ສາມາດຊຶມລົງສູ່ແຫຼ່ງນໍ້າດິບ (ນໍ້າຂອງ ຫຼື ນໍ້າງື່ມ) ທີ່ໂຮງງານປະປານໍາໃຊ້ມາຜະລິດ ເຊິ່ງລະບົບການຕອງປົກກະຕິຂອງໂຮງງານບໍ່ສາມາດກໍາຈັດອອກໄດ້ໝົດ.
ຕາຕະລາງປຽບທຽບຄຸນນະພາບນໍ້າປະປາ ລະຫວ່າງ ຕົ້ນທາງ ປາຍທາງ ແລະ ຫຼັງການກອງ
ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບການປ່ຽນແປງຂອງຄຸນນະພາບນໍ້າໃນແຕ່ລະຂັ້ນຕອນ ຕາຕະລາງລຸ່ມນີ້ສະແດງເຖິງຄ່າສະເລ່ຍຂອງດັດຊະນີຄຸນນະພາບນໍ້າທີ່ພົບໃນການສໍາຫຼວດຕົວຈິງ:
| ດັດຊະນີຄຸນນະພາບນໍ້າ | ມາດຕະຖານກໍານົດ (ເລກທີ 1386) | ນໍ້າປະປາຕົ້ນທາງ (ໜ້າໂຮງງານ) | ນໍ້າປະປາປາຍທາງ (ກ໊ອກນໍ້າຢູ່ເຮືອນ) | ຫຼັງຜ່ານເຄື່ອງກອງນໍ້າ ONEMI RO |
|---|---|---|---|---|
| ຄວາມຂຸ່ນ (NTU) | < 5 NTU | 0.8 – 1.2 NTU | 3.5 – 8.2 NTU (ເກີນມາດຕະຖານບາງຄັ້ງ) | < 0.1 NTU |
| ຄລໍຣີນຕົກຄ້າງ (mg/L) | 0.2 – 0.5 mg/L | 0.4 mg/L | 0.05 – 0.1 mg/L (ຕໍ່າເກີນໄປ ບໍ່ສາມາດຂ້າເຊື້ອໄດ້) | 0.00 mg/L (ກໍາຈັດໝົດ 100%) |
| ສານຂີ້ຊີນ Lead (mg/L) | < 0.01 mg/L | 0.001 mg/L | 0.015 – 0.03 mg/L (ເກີນມາດຕະຖານ) | < 0.0001 mg/L |
| E. coli (MPN/100ml) | 0 MPN/100ml | 0 MPN/100ml | 2 – 15 MPN/100ml (ພົບການປົນເປື້ອນ) | 0 MPN/100ml |
ເຕັກໂນໂລຊີການກອງນໍ້າ ທາງເລືອກທີ່ເໝາະສົມກັບຄົວເຮືອນລາວ
ໃນເມື່ອລະບົບທໍ່ສົ່ງນໍ້າສາທາລະນະຍັງບໍ່ສາມາດປັບປຸງໃຫ້ສົມບູນແບບໄດ້ໃນເວລາອັນສັ້ນ ການປົກປ້ອງສຸຂະພາບຂອງຄອບຄົວຈຶ່ງຕົກເປັນໜ້າທີ່ຂອງພວກເຮົາເອງ ໂດຍການເລືອກໃຊ້ເຄື່ອງກອງນໍ້າທີ່ເໝາະສົມ.
ປັດຈຸບັນ ເຕັກໂນໂລຊີການກອງນໍ້າທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງສຸດມີ 2 ລະບົບຫຼັກ:
1. ລະບົບກອງ RO (Reverse Osmosis): ເປັນລະບົບທີ່ໃຊ້ເຍື່ອຕອງທີ່ມີຄວາມລະອຽດສູງເຖິງ 0.0001 ໄມຄຣອນ ສາມາດກໍາຈັດໂລຫະໜັກ, ສານເຄມີ, ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ໄວຣັສ ໄດ້ເຖິງ 99.99%. ລະບົບນີ້ເໝາະສົມທີ່ສຸດສໍາລັບພື້ນທີ່ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງເລື່ອງການປົນເປື້ອນຂອງສານເຄມີ ແລະ ໂລຫະໜັກສູງ ເຊັ່ນ ໃນເຂດຕົວເມືອງໃຫຍ່ ແລະ ໃກ້ເຂດອຸດສາຫະກໍາ.
2. ລະບົບກອງ UF (Ultrafiltration): ມີຄວາມລະອຽດໃນການກອງ 0.01 ໄມຄຣອນ ສາມາດກໍາຈັດຕະກອນ, ຂີ້ໝ້ຽງ, ແລະ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍໄດ້ດີ ແຕ່ຍັງຄົງຮັກສາແຮ່ທາດທໍາມະຊາດທີ່ມີປະໂຫຍດໃນນໍ້າໄວ້ ລະບົບນີ້ເໝາະສໍາລັບພື້ນທີ່ທີ່ມີຄຸນນະພາບນໍ້າດິບຂ້ອນຂ້າງດີ ແລະ ບໍ່ມີການປົນເປື້ອນຂອງໂລຫະໜັກຮຸນແຮງ.
ການເລືອກລະບົບກອງນໍ້າທີ່ເໝາະສົມ ບໍ່ພຽງແຕ່ຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານໄດ້ນໍ້າດື່ມທີ່ສະອາດບໍລິສຸດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງຊ່ວຍປະຢັດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການຊື້ນໍ້າດື່ມບັນຈຸຕຸກໃນໄລຍະຍາວໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 70% ຕໍ່ປີ.
ເຄື່ອງກອງນໍ້າອັດສະລິຍະ ONEMI ໄດ້ຮັບການອອກແບບມາເປັນພິເສດເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາຄຸນນະພາບນໍ້າໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ໂດຍສະເພາະໃນ ສປປ ລາວ ດ້ວຍລະບົບການກອງຫຼາຍຂັ້ນຕອນທີ່ສາມາດຮັບມືກັບທັງຕະກອນໜັກ, ກິ່ນຄລໍຣີນ, ແລະ ການປົນເປື້ອນຂອງເຊື້ອໂລກໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ສ້າງຄວາມໝັ້ນໃຈໃຫ້ທຸກຄົວເຮືອນໄດ້ມີນໍ້າດື່ມທີ່ສະອາດ ແລະ ປອດໄພຢ່າງແທ້ຈິງ.
ຄໍາແນະນໍາໃນການເລືອກ ແລະ ບໍາລຸງຮັກສາເຄື່ອງກອງນໍ້າສໍາລັບຄົວເຮືອນ
ການຊື້ເຄື່ອງກອງນໍ້າທີ່ມີຄຸນນະພາບເປັນພຽງແຕ່ບາດກ້າວທໍາອິດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ການບໍາລຸງຮັກສາຢ່າງຖືກຕ້ອງແມ່ນກຸນແຈສໍາຄັນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ທ່ານມີນໍ້າສະອາດດື່ມຕະຫຼອດໄປ.
ນີ້ຄືລາຍການກວດສອບ (Checklist) ທີ່ທ່ານຄວນປະຕິບັດຕາມ:
- ເລືອກເຄື່ອງກອງທີ່ມີການຮັບປະກັນ ແລະ ບໍລິການຫຼັງການຂາຍ: ຫຼີກເວັ້ນການຊື້ເຄື່ອງກອງນໍ້າທີ່ບໍ່ມີຍີ່ຫໍ້ ຫຼື ບໍ່ມີຕົວແທນຈໍາໜ່າຍທີ່ຊັດເຈນໃນລາວ ເພາະທ່ານຈະພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການຊອກຫາໄສ້ຕອງປ່ຽນໃນອະນາຄົດ.
- ປ່ຽນໄສ້ຕອງຕາມກໍານົດເວລາຢ່າງເຂັ້ມງວດ: ໄສ້ຕອງ PP (ກອງຕະກອນ) ຄວນປ່ຽນທຸກໆ 3 – 6 ເດືອນ, ໄສ້ຕອງ Carbon (ກໍາຈັດກິ່ນ-ສີ-ຄລໍຣີນ) ຄວນປ່ຽນທຸກໆ 6 – 12 ເດືອນ, ແລະ ໄສ້ຕອງ RO Membrane ຄວນປ່ຽນທຸກໆ 12 – 24 ເດືອນ ຂຶ້ນກັບປະລິມານການນໍາໃຊ້ ແລະ ຄຸນນະພາບນໍ້າເຂົ້າ.
- ກວດເຊັກລະບົບໄຟຟ້າ ແລະ ຂໍ້ຕໍ່ສະເໝີ: ສໍາລັບເຄື່ອງກອງນໍ້າລະບົບ RO ທີ່ມີປໍ້ານໍ້າ ແລະ ລະບົບໄຟຟ້າ ຄວນກວດເຊັກບໍ່ໃຫ້ມີນໍ້າຮົ່ວຊຶມໃສ່ອຸປະກອນໄຟຟ້າ ເພື່ອຄວາມປອດໄພ ແລະ ຢືດອາຍຸການໃຊ້ງານຂອງເຄື່ອງກອງນໍ້າໃຫ້ຍາວນານ.
ການລະເລີຍບໍ່ປ່ຽນໄສ້ຕອງຕາມກໍານົດ ຈະເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງກອງນໍ້າກາຍເປັນແຫຼ່ງສະສົມ ແລະ ເພາະພັນຂອງເຊື້ອແບັກທີເຣຍເສຍເອງ ເຊິ່ງອາດຈະເຮັດໃຫ້ນໍ້າທີ່ຜ່ານການກອງມີຄວາມເປື້ອນກວ່ານໍ້າກ່ອນກອງອີກດ້ວຍ ດັ່ງນັ້ນ ການເລືອກໃຊ້ບໍລິການຈາກຍີ່ຫໍ້ທີ່ມີມາດຕະຖານຢ່າງ ONEMI ທີ່ມີລະບົບແຈ້ງເຕືອນການປ່ຽນໄສ້ຕອງອັດສະລິຍະ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານໝົດກັງວົນເລື່ອງນີ້ໄປໄດ້ເລີຍ.