ອັນຕະລາຍຂອງສານໜູໃນນໍ້າດື່ມ ແລະ ວິທີປ້ອງກັນ

ລອງຈິນຕະນາການເຖິງຕອນເຊົ້າທີ່ແສນທຳມະດາມື້ໜຶ່ງໃນແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ທ່ານກຳລັງຢືນຕົ້ມນໍ້າຮ້ອນເພື່ອກຽມຊົງກາເຟ ແລະກະກຽມນົມໃຫ້ລູກນ້ອຍດື່ມກ່ອນໄປໂຮງຮຽນ ໂດຍເຊື່ອໝັ້ນເຕັມຮ້ອຍວ່າ “ຄວາມຮ້ອນ 100 ອົງສາ” ຈະສາມາດຂ້າເຊື້ອພະຍາດແລະເຮັດໃຫ້ນໍ້າຈອກນີ້ປອດໄພທີ່ສຸດ. ແຕ່ຄວາມຈິງທີ່ໜ້າຢ້ານກົວຄື ມີສານພິດຊະນິດໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີສີ ບໍ່ມີກິ່ນ ແລະບໍ່ມີລົດຊາດ ແຝງຕົວຢູ່ໃນນໍ້າບາດານ ແລະນໍ້າປະປາທ້ອງຖິ່ນ ເຊິ່ງຄວາມຮ້ອນຈາກການຕົ້ມບໍ່ພຽງແຕ່ບໍ່ສາມາດທຳລາຍມັນໄດ້ ແຕ່ຍັງເຮັດໃຫ້ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງມັນເພີ່ມຂຶ້ນຕື່ມອີກ ເມື່ອນໍ້າບາງສ່ວນລະເຫີຍກາຍເປັນອາຍ.

ສານພິດນັ້ນຄື “ສານໜູ” (Arsenic) ໄພງຽບທີ່ກຳລັງຄຸກຄາມສຸຂະພາບຂອງຄົນລາວຫຼາຍລ້ານຄົນໂດຍທີ່ບໍ່ຮູ້ຕົວ.

ຄວາມຈິງທີ່ໜ້າຕົກໃຈ: ສະຖິຕິ ແລະແຫຼ່ງປົນເປື້ອນໃນລາວ

ຫຼາຍຄົນມັກຄິດວ່າບັນຫາເລື່ອງສານເຄມີປົນເປື້ອນໃນນໍ້າເປັນເລື່ອງໄກຕົວ ທີ່ມັກເກີດຂຶ້ນສະເພາະໃນເຂດອຸດສາຫະກຳໜັກເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ສານໜູໃນ ສປປ ລາວ ສ່ວນໃຫຍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກຂະບວນການທາງທໍລະນີວິທະຍາຕາມທຳມະຊາດ ການກັດເຊາະຂອງຫີນ ແລະຊັ້ນດິນທີ່ມີແຮ່ທາດສານໜູປົນຢູ່ ແລ້ວຊຶມລົງສູ່ແຫຼ່ງນໍ້າໃຕ້ດິນທີ່ປະຊາຊົນໃຊ້ຂຸດນໍ້າບາດານຂຶ້ນມາຊົມໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ.

ອີງຕາມການສຶກສາດ້ານຄຸນນະພາບນໍ້າໃນ ສປປ ລາວ ພົບວ່າເຂດທີ່ມີຄວາມສ່ຽງສູງຕໍ່ການປົນເປື້ອນຂອງສານໜູໃນນໍ້າໃຕ້ດິນແມ່ນເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າຂອງ ໂດຍສະເພາະແຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ຄໍາມ່ວນ, ບໍລິຄໍາໄຊ ແລະບາງສ່ວນຂອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ມາດຕະຖານນໍ້າດື່ມແຫ່ງຊາດຂອງລາວກຳນົດໃຫ້ມີສານໜູປົນເປື້ອນໄດ້ບໍ່ເກີນ 0.01 ມິນລີກຣາມຕໍ່ລິດ (mg/L) ແຕ່ຜົນການກວດສອບໃນບາງພື້ນທີ່ກັບພົບຄ່າສານໜູສູງກວ່າມາດຕະຖານເຖິງ 5-10 ເທົ່າ.

ນີ້ຄືຕາຕະລາງປຽບທຽບລະດັບຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງສານໜູໃນແຫຼ່ງນໍ້າ ແລະຜົນກະທົບຕໍ່ຮ່າງກາຍ:

ກົນໄກການທຳລາຍສຸຂະພາບແບບງຽບໆ ແຕ່ເຖິງແກ່ຊີວິດ

ສານໜູບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ທ່ານເຈັບທ້ອງຮຸນແຮງ ຫຼືເປັນໄຂ້ທັນທີຫຼັງຈາກດື່ມນໍ້າເຂົ້າໄປ ແຕ່ມັນເຮັດວຽກຄືກັບນັກຂ້າທີ່ເຢືອກເຢັນ ມັນຄ່ອຍໆສະສົມຢູ່ໃນຮ່າງກາຍ ເຂົ້າໄປແທນທີ່ຈຸລັງຕ່າງໆ ແລະຂັດຂວາງການເຮັດວຽກຂອງເອນໄຊໃນຮ່າງກາຍ.

ເມື່ອຮ່າງກາຍໄດ້ຮັບສານໜູໃນປະລິມານໜ້ອຍເປັນເວລາດົນກວ່າ 5-10 ປີ ອາການທຳອິດທີ່ຈະສະແດງອອກຄືຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງຜິວໜັງ ຈະມີຮອຍຕົກກະສີດຳ ຫຼືຈຸດດ່າງຂາວຕາມຕົນໂຕ ຝາມືແລະຝາຕີນຈະເລີ່ມໜາຕົວຂຶ້ນເປັນຕຸ່ມແຂງໆ ເຊິ່ງຫຼາຍຄົນມັກເຂົ້າໃຈຜິດວ່າເປັນພຽງອາການແພ້ຜິວໜັງທຳມະດາ.

ການດື່ມນໍ້າປົນເປື້ອນສານໜູເປັນປະຈຳ ເປັນສາເຫດຕົ້ນໆ ຂອງການເກີດມະເຮັງຜິວໜັງ, ມະເຮັງປອດ, ມະເຮັງພົກຍ່ຽວ ແລະມະເຮັງໝາກໄຂ່ຫຼັງ.

ນອກຈາກນີ້ ມັນຍັງທຳລາຍລະບົບປະສາດສ່ວນປາຍ ເຮັດໃຫ້ມີອາການຊາຕາມປາຍມືປາຍຕີນ ກ້າມຊີ້ນອ່ອນແຮງ ແລະໃນກຸ່ມແມ່ຍິງຖືພາ ສານໜູສາມາດສົ່ງຜ່ານທາງຮົກໄປຫາລູກໃນທ້ອງ ເຮັດໃຫ້ເດັກມີໂອກາດພັດທະນາການທາງສະໝອງຊ້າ ຫຼືອາດແທ້ງລູກໄດ້.

ລາຍການກວດສອບ: 5 ສັນຍານເຕືອນວ່າແຫຼ່ງນໍ້າຂອງທ່ານອາດມີສານໜູ

ເນື່ອງຈາກສານໜູບໍ່ມີກິ່ນ ແລະບໍ່ມີສີ ທ່ານຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຮູ້ໄດ້ເລີຍດ້ວຍຕາເປົ່າ ແຕ່ເຮົາສາມາດປະເມີນຄວາມສ່ຽງໄດ້ຈາກການສັງເກດສະພາບແວດລ້ອມອ້ອມຂ້າງດັ່ງນີ້:

• ແຫຼ່ງນໍ້າຕົ້ນທາງເປັນນໍ້າໃຕ້ດິນ: ທ່ານໃຊ້ນໍ້າບາດານ ຫຼືນໍ້າສ້າງທີ່ຂຸດເອງໂດຍບໍ່ຜ່ານລະບົບບຳບັດຂອງລັດຖະບານ.
• ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ເຂດກະສິກຳເຄມີສູງ: ມີການໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະຢາຂ້າຫຍ້າໃນປະລິມານຫຼາຍ ເຊິ່ງສານເຄມີເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນປະກອບຂອງສານໜູ ແລະສາມາດຊຶມລົງດິນໄດ້ງ່າຍ.
• ຢູ່ໃກ້ເຂດອຸດສາຫະກຳ ຫຼືເໝືອງແຮ່: ໂດຍສະເພາະເໝືອງຄຳ ຫຼືເໝືອງທອງແດງ ທີ່ມີຂະບວນການຍ່ອຍສະຫຼາຍຫີນແຮ່ ເຮັດໃຫ້ສານໜູແຜ່ກະຈາຍສູ່ທຳມະຊາດ.
• ມີຄາບສີແດງອິດ ຫຼືສີເຫຼືອງເຂັ້ມ: ຕາມກ໋ອກນໍ້າ ຫຼືອ່າງນໍ້າ ເຊິ່ງສະແດງເຖິງປະລິມານເຫຼັກສູງ ເຊິ່ງມັກຈະພົບຄູ່ກັບການປົນເປື້ອນຂອງສານໜູ.
• ຄົນໃນຊຸມຊົນມີອາການຜິວໜັງຜິດປົກກະຕິ: ມີຄົນໃນໝູ່ບ້ານເລີ່ມມີອາການຊາຕາມມື ຕາມຕີນ ຫຼືມີຈຸດດ່າງດຳຕາມຜິວໜັງຫຼາຍຄົນໂດຍບໍ່ຮູ້ສາເຫດ.

ຖ້າຫາກທ່ານພົບເຫັນສັນຍານເຕືອນເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນມີຄວາມຈຳເປັນຢ່າງຍິ່ງທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂຢ່າງຮີບດ່ວນ.

ເປັນຫຍັງການຕົ້ມນໍ້າຈຶ່ງເປັນການ “ເພີ່ມ” ພິດສານໜູ?

ນີ້ຄືຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ສຸດຂອງຫຼາຍໆ ຄອບຄົວໃນລາວ.

ພວກເຮົາຖືກສອນມາແຕ່ເດັກນ້ອຍວ່າ ຢາກໃຫ້ນໍ້າສະອາດໃຫ້ເອົານໍ້າໄປຕົ້ມ ແຕ່ຫຼັກການນີ້ໃຊ້ໄດ້ສະເພາະກັບການຂ້າເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະໄວຣັສເທົ່ານັ້ນ. ສານໜູເປັນທາດອະນົງຄະທາດ ມັນບໍ່ແມ່ນສິ່ງມີຊີວິດ ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຮ້ອນບໍ່ສາມາດຂ້າ ຫຼືທຳລາຍໂຄງສ້າງຂອງມັນໄດ້.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ເມື່ອທ່ານຕົ້ມນໍ້າຈົນຟົດ ນໍ້າບາງສ່ວນຈະລະເຫີຍກາຍເປັນອາຍອອກໄປ ແຕ່ສານໜູບໍ່ໄດ້ລະເຫີຍໄປນຳ ມັນຍັງຄົງຕົກຄ້າງຢູ່ໃນໝໍ້ຕົ້ມນໍ້າ ເຮັດໃຫ້ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງສານໜູຕໍ່ປະລິມານນໍ້າທີ່ເຫຼືອຢູ່ເພີ່ມສູງຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ການດື່ມນໍ້າຕົ້ມທີ່ມີສານໜູປົນເປື້ອນ ຈຶ່ງເທົ່າກັບການຮັບເອົາສານພິດທີ່ເຂັ້ມຂຸ້ນເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍໂດຍກົງ.

ແລ້ວເຄື່ອງກອງນໍ້າທົ່ວໄປເດ? ເຄື່ອງກອງນໍ້າແບບກອງຄາບອນ (Carbon Filter) ຫຼືເຄື່ອງກອງເຊລາມິກທົ່ວໄປ ທີ່ເນັ້ນການກອງກິ່ນ ແລະຕະກອນຂະໜາດໃຫຍ່ ບໍ່ສາມາດກອງສານໜູອອກໄດ້ ເພາະໂມເລກຸນຂອງສານໜູມີຂະໜາດນ້ອຍເກີນກວ່າທີ່ໄສ້ກອງເຫຼົ່ານັ້ນຈະດັກຈັບໄວ້ໄດ້.

ເທັກໂນໂລຢີ RO: ທາງອອກດຽວທີ່ວິທະຍາສາດຍອມຮັບ

ໃນປັດຈຸບັນ ເທັກໂນໂລຢີການກອງນໍ້າດື່ມທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກອົງການອະນາໄມໂລກ (WHO) ວ່າສາມາດກຳຈັດສານໜູ ແລະໂລຫະໜັກໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບສູງສຸດເຖິງ 99% ຄື ລະບົບ Reverse Osmosis ຫຼື RO.

ເຄື່ອງກອງນໍ້າ RO ເຮັດວຽກໂດຍການໃຊ້ແຮງດັນນໍ້າຜ່ານເຍື່ອເມັມເບຣນ (Membrane) ທີ່ມີຮູກອງລະອຽດອ່ອນເຖິງ 0.0001 ໄມຄຣອນ ເຊິ່ງມີຂະໜາດນ້ອຍກວ່າເສັ້ນຜົມຂອງມະນຸດເຖິງ 500,000 ເທົ່າ. ດ້ວຍຄວາມລະອຽດລະດັບນີ້ ມີພຽງແຕ່ໂມເລກຸນຂອງນໍ້າບໍລິສຸດເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະສາມາດຜ່ານໄປໄດ້ ສ່ວນສານໜູ, ຊືນ, ປອດ, ແບັກທີເຣຍ ແລະສານເຄມີອື່ນໆ ຈະຖືກກັກໄວ້ ແລະຖືກປ່ອຍຖິ້ມໄປກັບນໍ້າເສຍທັນທີ.

ເພື່ອຄວາມປອດໄພຂອງທຸກຄົນໃນເຮືອນ ການເລືອກໃຊ້ເຄື່ອງກອງນໍ້າທີ່ມີມາດຕະຖານລະດັບສາກົນຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເບິ່ງຂ້າມ. ຍີ່ຫໍ້ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນການນຳເອົາເທັກໂນໂລຢີ RO ມາດຕະຖານສູງມາສູ່ຄອບຄົວຄື ONEMI ເຊິ່ງອອກແບບມາເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫານໍ້າໃນພື້ນທີ່ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ໂດຍສະເພາະ ຮັບປະກັນວ່ານໍ້າທຸກຢອດທີ່ອອກມາຈະປອດໄພຈາກສານພິດ ແລະໂລຫະໜັກຢ່າງແທ້ຈິງ.

ການລົງທຶນກັບລະບົບການກອງນໍ້າທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງໃນມື້ນີ້ ບໍ່ແມ່ນການຈ່າຍເງິນເພື່ອຄວາມສະດວກສະບາຍ ແຕ່ມັນຄືການຊື້ຫຼັກປະກັນສຸຂະພາບໄລຍະຍາວໃຫ້ກັບຄົນທີ່ທ່ານຮັກ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ພວກເຂົາຕ້ອງຕົກເປັນເຫຍື່ອຂອງໄພງຽບທີ່ບໍ່ມີກິ່ນຊະນິດນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.