한국어
ເຄີຍບໍ່? ເປີດນໍ້າບາດານອອກມາທໍາອິດກໍເບິ່ງຄືໃສດີ ແຕ່ພໍປະໄວ້ຈັກໜ້ອຍກັບປ່ຽນເປັນສີເຫຼືອງຂຸ່ນ ແถมມີກິ່ນຄາວເຫຼັກຕິດມືຕິດດັງອີກ. ນີ້ຄືບັນຫາຄລາສສິກທີ່ຄົນໃຊ້ພະລັງງານນໍ້າໃຕ້ດິນໃນລາວເຮົາຕ້ອງເຈິຢູ່ຕະຫຼອດ.
ສະຫຼຸບ
- ນໍ້າໃຕ້ດິນໃນຫຼາຍເຂດຂອງລາວມີທາດເຫຼັກລະລາຍສູງເຖິງ 2–10 ມກ/ລິດ ເຊິ່ງເກີນມາດຕະຖານ WHO ທີ່ກໍານົດໄວ້ບໍ່ໃຫ້ກາຍ 0.3 ມກ/ລິດ.
- ທາດເຫຼັກໃນນໍ້າເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງຊັກຜ້າ ແລະ ເຄື່ອງລ້າງຈານ ເສຍຫາຍໄວຂຶ້ນ 30% ແລະ ເຮັດໃຫ້ຜ້າຂາວກາຍເປັນສີເyellowອງຫຼັງຈາກຊັກພຽງ 2–3 ເທື່ອ.
- ການໃຊ້ລະບົບອອກຊີເດຊັນ (Oxidation) ຮ່ວມກັບການກອງ ມີປະສິດທິພາບສູງເຖິງ 90–95% ໃນການກໍາຈັດທາດເຫຼັກຢ່າງຖາວອນ.
ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າການຂຸດນໍ້າສ້າງ ຫຼື ເຈາະນໍ້າບາດານເລິກໆ ຈະໄດ້ນໍ້າທີ່ສະອາດບໍລິສຸດຮ້ອຍສ່ວນຮ້ອຍ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ຊັ້ນດິນແລະຊັ້ນຫີນໃນບ້ານເຮົາອຸດົມສົມບູນไปด้วยແຮ່ທາດ ໂດຍສະເພາະທາດເຫຼັກ (Iron) ແລະ ມັງການີສ (Manganese) ທີ່ລະລາຍປົນມາກັບນໍ້າໃຕ້ດິນແບບທີ່ເຮົາຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ເລີຍ.
ເປັນຫຍັງນໍ້າບາດານໃນລາວຈຶ່ງມີທາດເຫຼັກສູງຜິດປົກກະຕິ?
ຖ້າເວົ້າກັນຕາມຄວາມຈິງ ໂຄງສ້າງທໍລະນີສາດຂອງປະເທດລາວເຮົາໃນຫຼາຍໆແຂວງ ຕັ້ງແຕ່ພາກເໜືອຮອດພາກໃຕ້ ແມ່ນເຕັມไปด้วยແຫຼ່ງແຮ່ເຫຼັກ. ເມື່ອນໍ້າຝົນຊຶມລົງສູ່ໃຕ້ດິນ ມັນຈະມີຄວາມເປັນກົດອ່ອນໆ ເຮັດໃຫ້ມັນລະລາຍເອົາທາດເຫຼັກທີ່ຢູ່ໃນຊັ້ນຫີນອອກມາ ນໍ້າທີ່ຢູ່ໃນຊັ້ນບາດານຈຶ່ງມີທາດເຫຼັກສອງຊະນິດປົນຢູ່ນໍາ ຄື ທາດເຫຼັກທີ່ລະລາຍນໍ້າ (Ferrous Iron) ທີ່ເຮົາແນມບໍ່ເຫັນດ້ວຍຕາເປົ່າ ແລະ ທາດເຫຼັກທີ່ບໍ່ລະລາຍນໍ້າ (Ferric Iron) ທີ່ຕົກຕະກອນເປັນສີແດງໆສີນໍ້າຕານ.
ຈາກຜົນການທົດສອບຄຸນນະພາບນໍ້າໃນຫຼາຍພື້ນທີ່ ເຊັ່ນ ເຂດຊານເມືອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ຈໍາປາສັກ ພົບວ່ານໍ້າໃຕ້ດິນມີປະລິມານທາດເຫຼັກສູງຕັ້ງແຕ່ 2 ຫາ 10 ມິລິລີກຣາມຕໍ່ລິດ (ມກ/ລິດ) ເລີຍທີດຽວ. ຕົວເລກນີ້ມັນໜ້າຕົກໃຈບໍ່? ເພາະອົງການອະນາໄມໂລກ (WHO) ແລະ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກຂອງລາວ ກໍານົດຄ່າມາດຕະຖານທາດເຫຼັກໃນນໍ້າດື່ມນໍ້າໃຊ້ໄວ້ບໍ່ໃຫ້ເກີນ 0.3 ມກ/ລິດ ເທົ່ານັ້ນ. ນັ້ນໝາຍຄວາມວ່ານໍ້າທີ່ພວກເຮົາໃຊ້ກັນຢູ່ທຸກມື້ນີ້ ບາງບ່ອນມີທາດເຫຼັກເກີນມາດຕະຖານໄປຫຼາຍສິບເທົ່າ.
ຍີ່ຫໍ້ເຄື່ອງຕອງນໍ້າ ONEMI ໄດ້ເຄີຍລົງພື້ນທີ່ໄປເກັບຕົວຢ່າງນໍ້າຢູ່ເຂດເມືອງໄຊທານີ ແລະ ພົບວ່າຄ່ານໍ້າບາດານບາງສ້າງມີທາດເຫຼັກສູງເຖິງ 8.5 ມກ/ລິດ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ລະບົບທໍ່ນໍ້າໃນເຮືອນເກີດຄາບແດງເກາະຕິດໜາແໜ້ນ ແລະ ສົ່ງຜົນເສຍຕໍ່ສຸຂະພາບຜິວໜັງຂອງຜູ້ໃຊ້ໂດຍກົງ.
ຜົນກະທົບທີ່ຫຼາຍຄົນຄາດບໍ່ເຖິງ ແລະ ຄວາມເສຍຫາຍດ້ານການເງິນ
ການໃຊ້ນໍ້າທີ່ມີທາດເຫຼັກສູງບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຜິວຄັນ ຫຼື ຜົມແຫ້ງກະດ້າງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ມັນຍັງເປັນຕົວທໍາລາຍເຄື່ອງໃຊ້ໃນເຮືອນແບບງຽບໆ. ເຄື່ອງຊັກຜ້າ ແລະ ເຄື່ອງລ້າງຈານທີ່ຕ້ອງສໍາຜັດກັບນໍ້າໂດຍກົງ ຈະມີອາຍຸການໃຊ້ງານສັ້ນລົງປະມານ 30% ເພາະຕະກອນເຫຼັກເຂົ້າໄປອຸດຕັນໃນວາວນໍ້າ ແລະ ຕົວເຮັດຄວາມຮ້ອນ ບອກເລີຍວ່າຄ່າຊ່ອມແປງແຕ່ລະເທື່ອບໍ່ແມ່ນໜ້ອຍໆ.
ບັນຫາທີ່ໜ້າປວດຫົວທີ່ສຸດສໍາລັບແມ່ບ້ານຄື ເວລາຊັກຜ້າຂາວ. ພຽງແຕ່ຊັກຜ້າຂາວໃສ່ນໍ້າທີ່ມີທາດເຫຼັກສູງປະມານ 2–3 ເທື່ອ ເສື້ອຂາວຕົວໂປດຂອງທ່ານຈະກາຍເປັນສີເຫຼືອງໝອງຄໍ້າທັນທີ ແລະ ບໍ່ສາມາດຊັກໃຫ້ກັບມາຂາວຄືເກົ່າໄດ້ອີກ ເພາະອະນູຂອງເຫຼັກໄດ້ເຂົ້າໄປຝັງເລິກໃນເສັ້ນໃຍຜ້າແລ້ວ.
| ລະດັບທາດເຫຼັກ (ມກ/ລິດ) | ຜົນກະທົບທີ່ສັງເກດເຫັນ | ຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ເຄື່ອງໃຊ້ |
|---|---|---|
| ຕໍ່າກວ່າ 0.3 | ບໍ່ມີກິ່ນ, ນໍ້າໃສສະອາດດີ | ບໍ່ມີຜົນກະທົບ |
| 0.3 – 1.0 | ເລີ່ມມີກິ່ນຄາວອ່ອນໆ, ນໍ້າປ່ຽນສີເມື່ອປະໄວ້ດົນ | ເລີ່ມມີຄາບເຫຼືອງຈາງໆ ຕາມສຸຂະພັນ |
| 1.0 – 3.0 | ມີກິ່ນຄາວຊັດເຈນ, ນໍ້າຂຸ່ນເປັນສີເຫຼືອງ-ແດງ | ຜ້າຂາວປ່ຽນສີ, ເຄື່ອງຊັກຜ້າເລີ່ມອຸດຕັນ |
| ສູງກວ່າ 3.0 | ນໍ້າແດງເຂັ້ມ, ມີຕະກອນຕົກຄ້າງໜາແໜ້ນ | ເຄື່ອງໃຊ້ໃນເຮືອນເສຍຫາຍໄວຂຶ້ນ 30% |
ລະບົບອອກຊີເດຊັນ ແລະ ການກອງ: ວິທີແກ້ໄຂທີ່ມີປະສິດທິພາບທີ່ສຸດ
ມາຮອດຈຸດນີ້ ຫຼາຍຄົນຄົງຢາກຮູ້ແລ້ວວ່າເຮົາຈະຈັດການກັບມັນແນວໃດ? ວິທີການທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນລະດັບສາກົນ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງເຖິງ 90–95% ຄື “ລະບົບອອກຊີເດຊັນ (Oxidation) ຮ່ວມກັບການກອງ”.
ຫຼັກການເຮັດວຽກຂອງມັນບໍ່ໄດ້ຊັບຊ້ອນຫຍັງຫຼາຍ. ທໍາອິດເຮົາຕ້ອງປ່ຽນທາດເຫຼັກທີ່ລະລາຍໃນນໍ້າ (ເຊິ່ງກອງອອກຍາກ) ໃຫ້ກາຍເປັນຕະກອນແຂງທີ່ກອງອອກໄດ້ງ່າຍກ່ອນ ໂດຍການເຕີມອາກາດ ຫຼື ໃສ່ສານອອກຊີໄດເຊີ ເຊັ່ນ ຄລໍຣີນ ຫຼື ໂປຕາຊຽມເປີມັງກາເນດ (ດ່າງທັບທິມ) ລົງໄປໃນນໍ້າ. ເມື່ອທາດເຫຼັກສໍາຜັດກັບອອກຊີເຈນ ມັນຈະເກີດປະຕິກິລິຍາເຄມີກາຍເປັນຕະກອນສີແດງທັນທີ ຫຼັງຈາກນັ້ນເຮົາກໍພຽງແຕ່ສົ່ງນໍ້າຜ່ານຖັງກອງທີ່ມີสารກອງປະສິດທິພາບສູງ ເຊັ່ນ ແຊນດ໌ (Sand), ແມງການີສ ກຣີນແຊນດ໌ (Manganese Greensand) ຫຼື ບີເອັມແອັມ (BIRM) ເພື່ອດັກຈັບຕະກອນເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້.
ແຕ່ຂໍເຕືອນໄວ້ກ່ອນເລີຍວ່າ ລະບົບນີ້ມີຂໍ້ຈໍາກັດທີ່ຕ້ອງລະວັງ ຄື ຖ້ານໍ້າດິບຂອງທ່ານມີຄ່າ pH ຕໍ່າກວ່າ 6.8 ປະຕິກິລິຍາອອກຊີເດຊັນຈະເກີດຂຶ້ນຊ້າຫຼາຍ ຫຼື ອາດຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ ກ່ອນຈະຕິດຕັ້ງລະບົບນີ້ ຕ້ອງກວດເຊັກຄ່າຄວາມເປັນກົດ-ດ່າງຂອງນໍ້າກ່ອນສະເໝີ ບໍ່ດັ່ງນັ້ນຈະເສຍເງິນຟຣີແນ່ນອນ.
ເພື່ອຄວາມສະດວກສະບາຍແລະໄດ້ມາດຕະຖານ, ການເລືອກໃຊ້ເຄື່ອງຕອງນໍ້າທີ່ອອກແບບມາສະເພາະສໍາລັບແກ້ໄຂບັນຫານໍ້າບາດານໃນລາວ ຖືເປັນທາງເລືອກທີ່ຄຸ້ມຄ່າໃນໄລຍະຍາວ. ONEMI ມີການພັດທະນາເຕັກໂນໂລຊີການກອງຫຼາຍຂັ້ນຕອນ ທີ່ສາມາດກໍາຈັດທາດເຫຼັກ ແລະ ກິ່ນຄາວໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ເຮັດໃຫ້ທ່ານໝັ້ນໃຈໄດ້ວ່າທຸກຢົດທີ່ໄຫຼອອກມາຈະໃສສະອາດ ແລະ ປອດໄພ.
ການບໍາລຸງຮັກສາລະບົບກອງນໍ້າ: ສິ່ງທີ່ຫ້າມລະເລີຍ
ບໍ່ວ່າລະບົບກອງນໍ້າຂອງທ່ານຈະດີ ແລະ ແພງປານໃດກໍຕາມ ຖ້າຂາດການບໍາລຸງຮັກສາທີ່ຖືກຕ້ອງ ມັນກໍຈະກາຍເປັນແຫຼ່ງສະສົມເຊື້ອໂລກ ແລະ ເສື່ອມປະສິດທິພາບຢ່າງໄວວາ. ສານກອງທີ່ດັກຈັບຕະກອນເຫຼັກໄວ້ ຈະເກີດການອຸດຕັນ ແລະ ຈັບຕົວເປັນກ້ອນໜາ ດັ່ງນັ້ນການເຮັດຄວາມສະອາດດ້ວຍການລ້າງຍ້ອນກັບ (Backwash) ຢ່າງໜ້ອຍອາທິດລະ 1–2 ເທື່ອ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຈໍາເປັນທີ່ສຸດ.
ນອກຈາກນີ້ ອາຍຸການໃຊ້ງານຂອງສານກອງແຕ່ລະຊະນິດກໍມີຂີດຈໍາກັດ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຄວນປ່ຽນສານກອງໃໝ່ທຸກໆ 1 ຫາ 2 ປີ ຂຶ້ນກັບຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງທາດເຫຼັກໃນນໍ້າດິບຂອງທ່ານ. ການລະເລີຍບໍ່ປ່ຽນສານກອງຕາມກໍານົດ ບໍ່ພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ນໍ້າກັບມາມີກິ່ນຄາວຄືເກົ່າ ແຕ່ຍັງອາດເຮັດໃຫ້ລະບົບທໍ່ພາຍໃນເຄື່ອງຕອງນໍ້າ ONEMI ຫຼື ເຄື່ອງຕອງທົ່ວໄປເກີດຄວາມເສຍຫາຍຖາວອນໄດ້.
ສຸດທ້າຍນີ້ ການລົງທຶນກັບລະບົບກອງນໍ້າທີ່ມີຄຸນນະພາບ ແລະ ການໃສ່ໃຈບໍາລຸງຮັກສາຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ບໍ່ແມ່ນການເສຍເງິນໂດຍເປົ່າປະໂຫຍດ ແຕ່ມັນຄືການປົກປ້ອງສຸຂະພາບຂອງຄົນໃນຄອບຄົວ ແລະ ຍືດອາຍຸການໃຊ້ງານຂອງເຄື່ອງໃຊ້ໄຟຟ້າທຸກຊິ້ນໃນເຮືອນຂອງທ່ານໃຫ້ຍາວນານຄຸ້ມຄ່າທີ່ສຸດ.